Nu in 'Focus': pesticiden gevonden in mens en natuur schadelijker dan gedacht

Nederlandse wetenschappers lichten deze bevindingen toe in een nieuwe aflevering van 'Focus': Waarom we pesticiden verkeerd testen. Nu te zien op het YouTube-kanaal van NTR Wetenschap.

SPRINT doet, in opdracht van de Europese Commissie, sinds 2021 onderzoek naar pesticiden in Europa. Belangrijk doel van het onderzoek was: achterhalen wat de effecten van een combinatie aan bestrijdingsmiddelen zijn op mens en natuur. In het dagelijks leven wordt de mens en flora en fauna namelijk blootgesteld aan een heleboel verschillende pesticiden tegelijkertijd. In huisstof van Nederlandse boeren vonden onderzoekers zelfs sporen van 144 verschillende middelen.

Tot nu toe worden bestrijdingsmiddelen individueel getest op veiligheid voordat ze worden toegelaten op de markt, niet in combinatie met andere pesticiden. Dit betekent dat we niet zeker weten of de middelen die we nu als veilig bestempelen voor gebruik ook daadwerkelijk veilig zijn, concludeert Paula Harkes, co-coördinator van het onderzoek van de Wageningen University & Research (WUR): 'Wat uit het onderzoek is gekomen is: ga je kijken naar één enkele pesticide dan geeft dat een ander beeld dan wanneer je kijkt naar zo'n cocktail van pesticiden. (...) Dus eigenlijk is het van belang om te weten hoe we moeten gaan testen om zeker te weten dat stoffen of pesticiden veilig zijn.'

In 10 verschillende Europese landen en in Argentinië hebben SPRINT-onderzoekers monsters genomen van de bodem, oppervlaktewater, sediment, huisstof en lucht. Ook is er bij meer dan 670 mensen bloed afgenomen en is de ontlasting en urine onderzocht. De monsters zijn getest op 200 verschillende bestrijdingsmiddelen, waarvan er 151 zijn toegestaan op de markt en 56 inmiddels verboden zijn. Resten hiervan kunnen echter na jaren nog terug te vinden zijn.

Met deze combinaties en dosissen van bestrijdingsmiddelen is in het lab gekeken wat hiervan de effecten zijn op de mens en het milieu. ‘Helaas blijkt uit grootschalig onderzoek bij de bevolking dat we ook effecten zien optreden bij de bevolking, ziekte ook, dan hebben we het dus over effecten op de vruchtbaarheid en een vermoeden dat er ook kanker kan optreden bij sommige middelen. Dat wijst erop dat er aan de voorkant iets niet goed zit dichtgetimmerd.’
En ook in de natuur zagen onderzoekers dat realistische concentraties nadelige effecten hadden zoals beperkte groei van landplanten, wateralgen en ongewervelden. Dit was zelfs het geval wanneer de afzonderlijke stoffen in een dosis werden toegevoegd die nu als veilig word beschouwd. In het milieu aangetroffen mengsels zijn in het laboratorium getest waar aanwijzingen werden gevonden voor een mengseleffect. Mengsels van pesticiden lijken samen schadelijker dan individuele pesticiden.

Volgens Harkes weten we inmiddels dat sommige middelen risico’s met zich meebrengen. 'En nu we weten dat we er dagelijks mee in aanraking komen, moeten we kijken, hoe hoog is dit risico en geeft het aanleiding om andere keuzes te maken als consument of als beleidsmaker?'

'Focus: Waarom we pesticiden verkeerd testen', is nu te zien op het YouTube-kanaal van NTR Wetenschap.