Meer dan 450.000 Vlamingen testen AI-kennis tijdens eerste editie VRT Checkweken

En dat heeft impact: deepfakes voeden desinformatie en maken online oplichting steeds geloofwaardiger. Dat blijkt uit de VRT Checkweken, waarbij meer dan 450.000 Vlamingen deelnamen aan de AI Check, een digitale test van VRT NWS. Over alle VRT‑merken heen werkten redacties, programma’s en ambassadeurs Anna-Livia Smekens, Fatma Taspinar en Tim Verheyden samen om de Vlaming weerbaarder te maken tegen desinformatie.

AI maakt misleiding overtuigender dan ooit
Tijdens de VRT Checkweken werd twee weken lang het fenomeen van deepfakes tastbaar gemaakt op radio, tv, online en sociale media. Zo getuigde Steffi Mercie openhartig over de impact van deepnudes. Radio 2 en VRT 1 demonstreerden met een voice clone van Niels Destadsbader hoe geloofwaardig gekloonde stemmen al klinken. Radio 1 besteedde dagelijks aandacht aan het thema in Het uur van de waarheid, met onder andere getuigenissen van model Hannelore Knuts en inzichten van professor Geert Meyfroidt. Op MNM werd geëxperimenteerd met AI‑daten, Sporza confronteerde deelnemers aan de Antwerp 10 Miles met de AI Check en Klara polste naar reacties op een AI-gegenereerd muziekstuk. Ook Studio Brussel onderzocht samen met Tim Verheyden hoe artiesten zich kunnen beschermen tegen AI‑misbruik. De brede aanpak toont dat AI‑misleiding iedereen raakt, over generaties, thema's en platformen heen.

Steffi Mercie: 'Ik ben blij dat ik tijdens de VRT Checkweken over mijn ervaring heb kunnen praten en dat dit nu aan het licht komt. De vele reacties tonen hoe herkenbaar dit is en hoe groot de impact is van een fenomeen als deepnudes. Door dit samen bespreekbaar te maken, krijgen mensen beter inzicht in wat AI‑misbruik vandaag echt betekent.'

Niels Destadsbader: 'Toen ik mijn eigen stem hoorde zeggen wat ik nooit zou vragen, besefte ik hoe ver dit al staat. Voice clones maken misleiding extreem tastbaar: wat vertrouwd klinkt, geloven we sneller. Net daarom is dit experiment zo belangrijk.'

Centraal stond de AI Check, een digitale test in de app van VRT NWS, waarbij iedereen kon nagaan hoe goed ze echt van nep kunnen onderscheiden. Van de jongste generaties bij Karrewiet tot ouderen in een woonzorgcentrum. 10% van de deelnemers was daarbij jonger dan 17 jaar. Slechts 1,8% van alle deelnemers legde een foutloos parcours af. Ook politici gingen ermee aan de slag.

Tim Verheyden, ambassadeur VRT Checkweken: 'Echt of nep? Dat is een vraag die vandaag enorm leeft. Het raakt dan ook aan heel uiteenlopende thema's, van sharenting tot fake news. Wat me verrast heeft is hoeveel mensen vandaag al een uitgesproken mening hebben over AI, maar tegelijk ook twijfelen aan wat ze zien. Net die combinatie maakt duidelijk hoe groot de nood is aan heldere uitleg over hoe AI werkt en wat we nog kunnen vertrouwen.'

Blijvend engagement
De Checkredactie van VRT NWS kreeg dagelijks vragen van mensen die twijfelden aan wat ze zagen of hoorden. Dat ging zowel over viraal gedeelde video’s van bekende gezichten, schattige dierenbeelden, alsook schokkende beelden die zogezegd in conflictgebieden waren gemaakt. Ook vragen over gezondheid kwamen regelmatig terug. De vragen maken duidelijk hoezeer AI‑misleiding mensen vandaag persoonlijk raakt. Zien en horen zijn niet langer vanzelfsprekend bewijs.

Luc van Bakel, hoofdredacteur VRT NWS: 'Als iets duidelijk is geworden na onze eerste VRT Checkweken, dan is het wel dat heel wat mensen met vragen zitten. Kan ik echt nog van nep onderscheiden? En zal dat in de toekomst nog lukken? Daarom blijft VRT NWS hier voluit op inzetten. Het is onze opdracht om een betrouwbare buddy te zijn voor iedereen die twijfelt. Stel je vraag via vrtnws.check op sociale media of via e‑mail.'

Zara Mommerency, partner Mediawijs: 'De VRT Checkweken tonen hoe belangrijk het is om mensen concrete vaardigheden aan te leren: van kritisch bronnen controleren tot het herkennen van AI-content én je weg vinden naar betrouwbare informatie. Mediawijs was dan ook erg blij hieraan te kunnen bijdragen. Het is een sterk signaal dat experten en de publieke omroep samen werk kunnen maken van impactvolle trajecten.'

Met de VRT Checkweken versterkt VRT haar rol als betrouwbare gids in een digitale wereld waarin misleiding steeds moeilijker te herkennen is. Die aanpak wordt verdergezet met Check van VRT NWS, ook op Instagram en TikTok (vrtnws.check). Ook de VRT Checkweken zelf rekenen op een volgende editie, afgestemd op nieuwe ontwikkelingen. Want in een wereld waarin technologie razendsnel evolueert blijft de opdracht dezelfde: mensen helpen begrijpen wat informatie betekent en het onderscheid te maken tussen echt en nep.