'Opgroeien met Tegenwind': de rekening van armoede wordt door kinderen betaald

De kinderen doen hun best om zich aan te passen, maar wat betekent dat voor hun jeugd - nu én in de toekomst? En waarom is het toch zo moeilijk om uit de armoede te komen?

Twee jaar lang zijn voor 'Opgroeien met Tegenwind' door heel Nederland gezinnen gevolgd die met weinig geld moeten rondkomen. De kinderen proberen er het beste van te maken, maar dat lukt niet altijd. Ze maken zich vaak zorgen zoals de 11-jarige Semi in Rotterdam, zijn moeder werkt extra nachtdiensten om uit de financiële problemen te komen, sindsdien gaat Semi alleen naar school: 'Als we minder schulden hadden dan hadden we minder druk op ons en konden we meer met elkaar zijn.' Of ze voelen de stress in huis, zoals de 13-jarige Lilly-Rose, die de stemming zag omslaan toen haar ouders in de toeslagenaffaire terecht kwamen: 'Dan kwam er een niet zo’n fijne sfeer in het huis, die er normaal wel was. En dan werd het heel ongezellig ineens.'

De gezinnen in de serie zijn op zoek naar een betere financiële toekomst. Vaak worden ze geholpen door mensen die zelf armoede hebben gekend. Zoals Selima en Esmeralda, twee hartsvriendinnen, die na een heftige jeugd nu als buddy werken voor Kansrijk Groningen. Een van de talloze burgerinitiatieven die de laatste jaren zijn ontstaan omdat de overheid de gezinnen in armoede nauwelijks bereikt. Als geen ander beseffen ze wat de effecten zijn op de kinderen. Als er bijvoorbeeld geen geld is om naar een naar een feestje van een vriendinnetje te gaan, Esmeralda: 'Dan voel je je heel eenzaam. Heel eenzaam, buitengesloten.'

Om een brug te slaan tussen de gemeente en de kinderen in armoede zet ambtenaar Karin in Zwolle haar ervaring in die ze heeft opgedaan toen ze na een scheiding ineens in de bijstand kwam. De 42 armoederegelingen zijn volgens haar niet meer dan een pleister. Bovendien blijkt dat juist de stress door financiële onzekerheid bij ouders tot uithuisplaatsing van kinderen kan leiden. Zoals ook Mystique (21) heeft gevoeld. Op haar 5e kwam ze door armoede op een vakantiepark terecht, vaak zonder stroom, met de voortdurende angst dat ze uit huis geplaatst zou worden. Pas de laatste jaren realiseert ze zich wat de effecten zijn van opgroeien in armoede. Mystique: 'Ik weet dat ik geen vriendinnetjes wou meenemen naar huis, omdat ik schaamte had. Eigenlijk was dat heel heftig.' De gemeente Zwolle probeert nu, met een andere aanpak, uithuisplaatsing door financiële stress te voorkomen.

Serieregie: Thomas Blom, regie: Cathelijn Felet, research: Eva Houtsma, voice over: Lizzy Diercks.

Impacttraject
Naar aanleiding van de serie gaan we het land in om het gesprek voort te zetten. Tijdens deze bijeenkomsten ontmoeten mensen die in armoede leven en professionals uit het sociaal domein elkaar om te onderzoeken hoe ons mensbeeld het armoedebeleid beïnvloedt. Het doel: samen bouwen aan een eerlijker, menselijker systeem waarin vertrouwen en gelijkwaardigheid centraal staan.

Het impacttraject wordt gelanceerd door Stichting een van de jongens, BNNVARA en Collectief Kapitaal.

'Opgroeien met Tegenwind', vanaf 8 december vier weken lang om 22.10 uur bij BNNVARA op NPO 2.