Joodse redactie EO zendt twee indringende documentaires uit

Een week later werpt 'The Visitor: Jacob Israël de Haan' nieuw licht op een historisch, maar ook omstreden figuur in de Joodse en Nederlandse geschiedenis. Beide films tonen veerkracht, identiteit en de zoektocht naar verbondenheid in turbulente tijden.

'De Stam'
De Oekraïense regisseur Alex Osmolovsky werpt in de aangrijpende documentaire 'De Stam' een persoonlijk licht op het Joodse leven in een land in oorlog. Wat betekent het om in Oekraïne, middelpunt van een fel gewapend conflict, Joods te zijn? Door de ogen van leden van de Oekraïense Joodse gemeenschap zelf biedt de film een indringend persoonlijk portret van het hedendaagse Joodse leven in Oekraïne.

De film laat zien hoe, tegen de achtergrond van de Russische invasie en de historische beladenheid van de regio, de Oekraïense Joodse gemeenschap zich staande houdt. Terwijl het land vecht tegen de Russische invasie, blijft de gemeenschap kracht tonen en zich inzetten voor een toekomst in hun thuisland. Ondanks beschuldigingen van nazisme vanuit Rusland, maakt 'De Stam' voelbaar waarom Oekraïne voor veel Joden nog steeds als vanzelfsprekend thuis voelt. De documentaire toont hun veerkracht, verbondenheid en de complexe realiteit waarin zij leven, zelfs in tijden van angst en onzekerheid.

'The Visitor'
Door ultraorthodoxe Joodse groeperingen in Jeruzalem wordt hij gezien als een martelaar. Door activistische homo's in Amsterdam als baanbrekende voorvader. En in de ogen van zionisten is hij een bedreiging. Wie gaf in 1924 de opdracht tot de moord op Jacob Israël de Haan?

De dood van Jacob Israël de Haan wordt jaarlijks herdacht door de leden van de religieuze sekte Neturei Karta in Jeruzalem en de LHBTIQ-gemeenschap in Amsterdam. Grotere contrasten zijn nauwelijks denkbaar, maar voor beide groepen is De Haan een vooraanstaande pionier. In het begin van de twintigste eeuw publiceerde hij de eerste LHBTIQ-roman in Nederland. Daarna keerde hij terug naar zijn Joodse wortels, migreerde naar toenmalig Palestina als zionist, maar werd vervolgens de woordvoerder van de orthodoxe gemeenschap die niets van het zionisme moet hebben. Hij leidde hun strijd tegen het zionisme in buurlanden, in samenwerking met leiders van de Arabische wereld. De Haan was ondertussen nog steeds bezig met het schrijven van queerpoëzie, die in Nederland zou worden gepubliceerd. Maar in 1924 werd hij doodgeschoten door een huurmoordenaar, die nooit is opgepakt. Nooit eerder gepubliceerde audio-opnamen lossen na 100 jaar dit politieke moordmysterie op.

Alfred Edelstein, eindredacteur Joodse redactie EO: 'Met deze documentaires laten we zien dat Joods leven altijd verbonden is met de grotere vragen van onze tijd: hoe vind je houvast in oorlog? Hoe leef je trouw aan je overtuiging, zelfs als dat gevaarlijk is? Het is met gepaste trots dat we beide films vertonen voor het televisiepubliek.'

'De Stam' en 'The Visitor' zijn op zondag 7 en zondag 14 september om 15.15 uur te zien bij de EO op NPO 2.