'Brandpunt Reporter' over ruzie Nederland en VS rond atoombommen

woensdag 11 september 2013

Nederland en de Verenigde Staten hebben een conflict over de Amerikaanse atoombommen op de vliegbasis Volkel. Nederland wil afspraken maken over de mogelijke financiŽle gevolgen van een ongeluk met een Amerikaans kernwapen.

De Verenigde Staten weigeren dat. De kwestie is zo hoog opgelopen dat Nederland heeft gedreigd om de overvliegrechten van de Amerikaanse luchtmacht in te trekken. Dat meldt het KRO-onderzoeksprogramma 'Brandpunt Reporter' basis van onder meer vertrouwelijke ambtsberichten van de Amerikaanse ambassade in Den Haag.


Nederland en de Verenigde Staten hebben een werkgroep opgericht, de Netherlands United States Standing Operations Group (NUSOG) die Nederland moet voorbereiden op een ongeluk met een Amerikaans kernwapen. Met NUSOG loopt Nederland, volgens de Amerikaanse ambassade, voor op 'andere landen die Amerikaanse nucleaire wapens op hun grondgebied hebben'. Het telexbericht bevestigt daarmee dat er Amerikaanse kernwapens op Volkel liggen.

Een ongeluk met een vliegtuig dat kernwapens vervoert, is volgens de Deense atoomwapenexpert Hans Kristensen een 'realistisch scenario'. In 'Brandpunt Reporter' zegt hij: 'Deze wapens worden regelmatig heen en weer gevlogen. Ik weet niet precies hoe vaak dat van en naar Volkel gebeurt, maar waarschijnlijk wel een paar keer per jaar.' Uit gegevens van vliegtuigspotters blijkt volgens 'Brandpunt Reporter' dat er alleen al in juli van dit jaar drie keer een Amerikaanse C17 op Volkel is geland van de 62ste Airlift Wing, het onderdeel van de luchtmacht van de Verenigde Staten dat gespecialiseerd is in nucleaire transporten.

Uit de telexberichten van de ambassade blijkt dat Nederland afspraken wil maken voor het geval zo’n Amerikaans vrachttoestel neerstort dat de bommen van Volkel vervoert naar de VS of andere nucleaire bases in Europa. Nederland, zo blijkt, wil afspraken maken over de schoonmaak van de plaats van het ongeluk. De Amerikaanse regering weigert hierover te praten uit vrees voor de financiële gevolgen.

De Amerikaanse opstelling leidt in juni 2008 binnen de NUSOG tot een 'verhitte discussie' waarbij 'Nederlandse ambtenaren en militairen zichtbaar geïrriteerd reageerden op het Amerikaanse standpunt'.  De Nederlandse co-voorzitter van NUSOG, het hoofd van de Directie Crisisbeheersing van het voormalige ministerie van VROM, 'dreigt dat de Nederlanders de overvliegrechten mogelijk gaan heroverwegen', bericht de ambassade aan Washington.

De Amerikaanse ambassade waarschuwt Washington dat Nederland zal vasthouden aan zijn standpunt om duidelijke afspraken te maken over een schoonmaakoperatie na een nucleair incident op Nederlands grondgebied. De weigering van de Amerikanen om tot overleg te komen, is volgens de ambassade 'niet vol te houden en kan de bilaterale verhoudingen met een sterke bondgenoot beschadigen.'

De ambassade stelt voor afspraken te maken over de schoonmaak na een ongeluk met een kernwapen mits 'we vanaf het begin duidelijk maken dat financiële aansprakelijkheid niet open staat voor discussie'.

In 'Brandpunt Reporter' bevestigt oud staatssecretaris en minister van Defensie, Bram Stemerdink, dat Nederland al vanaf de jaren zeventig probeert overeenstemming te bereiken met de VS over de financiële aansprakelijkheid bij een ongeluk met kernwapens. 'Ik denk dat je hierover nog jaren kunt praten, boeiende discussies houden, ferme standpunten innemen, maar er komt geen ene moer op papier.'

Militair historicus Christ Klep zegt in 'Brandpunt Reporter': 'Denk maar niet dat de Amerikanen zeggen: waar moeten we tekenen? Alleen al het financiële argument is voor de Amerikanen reden om te zeggen: we willen best met jullie samenwerken, we willen ook met jullie overleggen over het opruimen van de rommel achteraf, maar verwacht van ons niet dat we dat uitgebreid gaan betalen. Zoiets kan in de miljarden lopen.'

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (het voormalige Vrom) en het ministerie van Defensie willen niets zeggen over het conflict met de Verenigde Staten.

'Brandpunt Reporter', donderdag 12 september om 21.10 uur bij de KRO op Nederland 2.

TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

logo een logo Eén logo

De IJslandse zanger Lars Erickssong droomt ervan om het Eurovisiesongfestival te winnen. Samen met zijn jeugdvriendin Sigrit richt hij de band Fire Saga op waarmee zij deelnemen aan de nationale preselectie. Tot ieders verbazing en door een samenloop van omstandigheden mag het duo IJsland vertegenwoordigen op het Eurovisiesongfestival 2020 in het Verenigd Koninkrijk. Maar hoge verwachtingen, sluwe rivalen en artistieke meningsverschillen stellen hun relatie op de proef...

'Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga', film uit 2020 met oa. Pierce Brosnan en Demi Lovato, om 21.20 uur op Eťn.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 10:00
    Lentebeelden
    12:05
    De week van Bruzz
  • 10:00
    Ketnet Junior
    16:00
    Halve Finale Koningin Elisabethwedstrijd piano 2021
  • 10:45
    Superbrein
    11:15
    Helden
  • 10:00
    Geen Uitzending
    12:05
    Suits
  • 10:00
    Geen uitzending
    12:20
    The Deed: Chicago
  • 01:15
    Onderbreking
    11:05
    Chicago Med
  • 01:25
    Zenderonderbreking
    12:25
    Xena, The Warrior Princess
  • 10:40
    Lang Leve Koning Julien
    11:30
    Trollenjagers: Verhalen uit Arcadia
  • 10:30
    Zenderonderbreking
    11:00
    Joe
  • 09:30
    Geen uitzending
    11:35
    Tweedehands deluxe
  • 10:45
    Geen uitzending
    11:15
    Criminal Minds
  • 10:00
    Zenderonderbreking
    11:45
    NCIS
  • 10:35
    Extreme Makeover: The Home Edition
    11:20
    Don't Tell the Bride
  • 10:30
    De sterrenkaart
    11:00
    KLAAR IN 20 minuten
  • 20:30
    Herhalingslus
    11:00
    Trends Talk
  • 10:00
    Hadiemicha
    11:00
    al-1-maar-hits
  • 10:45
    De kunstenaar
    11:07
    Elektriciteit zelf plaatsen 1
  • 10:00
    De Koepelzaal
    18:00
    Het Gesprek - Hilde Crevits
  • 10:30
    Premier League Preview Show
    11:00
    ATP Rome & WTA Rome
  • 10:15
    Downton Abbey
    12:05
    Death in Paradise
  • 10:10
    Below Deck Mediterranean
    12:05
    Grown-ish
  • 10:25
    Leven voor de dood
    11:25
    Droomhuis gezocht
  • 10:25
    Podium Witteman
    11:35
    Iedereen Verlicht
  • 10:45
    Betreden Op Eigen Risico
    11:10
    Voor het blok