WNL-podcast 'Het Onderzoeksbureau': Grote zorgen over te veel nakomelingen van spermadonoren

vrijdag 24 december 2021

De sinds kort in Amsterdam gevestigde European Sperm Bank omzeilt Nederlandse regels over spermadonaties. Daardoor is er geen grip op het aantal nakomelingen per donor. Dat stellen Stichting Donorkind en Fiom tegenover de NPO Radio1-podcast 'Het Onderzoeksbureau'.

Volgens de stichtingen bestaat het risico dat er per Nederlandse spermadonor honderden kinderen verwekt worden. Ook kunnen wensmoeders bij de bank gebruik maken van een anonieme spermadonor. Fiom, Stichting Donorkind en de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) pleiten voor wereldwijde afspraken en een interlandelijk registratiesysteem.


In Nederland is het mogelijk om zwanger te worden met gedoneerd sperma. Dat mag sinds 2004 niet van een anonieme donor zijn. Vanaf 2019 bestaat er een medische richtlijn: een donor mag aan maximaal 12 vrouwen doneren, onder meer om een verhoogde kans op relaties tussen bloedverwanten tegen te gaan. Er ligt een voorstel om het maximum van 12 vrouwen ook in de wet te verankeren.

Onlangs opende de European Sperm Bank een vestiging in Amsterdam. Bij deze spermabank kunnen Nederlandse mannen hun sperma inleveren, voor mensen met een kinderwens. Het bestellen van het zaad gaat via Nederlandse klinieken.

Maar de nieuwe spermabank omzeilt Nederlandse afspraken die het aantal nakomelingen moet beperken, zien Stichting Donorkind en Fiom, een stichting gespecialiseerd in afstammingsvragen. Zo verwijst de European Sperm Bank wensouders naar het buitenland als ze een anonieme donor willen en worden potentiële donoren volgens de stichtingen 'verleid' om vaak te doneren: ze krijgen 40 euro per donatie, met een maximum van 560 euro per maand.

'Het Onderzoeksbureau' deed als potentiële spermadonor en wensmoeder onderzoek naar de European Sperm Bank en werd voor een anonieme spermadonor van ESB doorverwezen naar België, Spanje of Denemarken, waar het gebruik van anonieme donoren wel mogelijk is. Ook werd duidelijk dat een donor bij de European Sperm Bank elke 48 uur sperma mag donoren, de donor ook jarenlang kan blijven doneren en dat een spermadonor wereldwijd in meer gezinnen kinderen mag verwekken dan in Nederland is afgesproken. De European Sperm Bank schrijft op haar website dat een spermadonor voor niet meer dan 25 Nederlandse gezinnen wordt ingezet, terwijl in Nederland de richtlijn 12 gezinnen per donor is.

De stichtingen maken zich zorgen over het aantal kinderen per spermadonor wereldwijd. Ellen Giepmans, directeur van Fiom vraagt zich af of er wel legitimiteit is voor de opening en werkwijze van deze commerciële, Deense spermabank in Nederland.

'De komst van de European Sperm Bank is schokkend en zorgelijk, omdat er in sommige landen geen limiet is op het aantal nakomelingen', ziet Ties van der Meer van Stichting Donorkind. Ellen Giepmans: 'We hebben in Nederland veel geleerd, maar door de komst van de European Sperm Bank gaan bepaalde deuren weer open, die we juist dicht hebben gedaan.'

Het gevolg is, zo zien Fiom en Stichting Donorkind, dat het risico op veel te veel nakomelingen van één spermadonor te groot wordt. 'Veel halfbroertjes en halfzusjes wereldwijd zorgt voor veel ongemak', zegt Van der Meer. 'En zeker als er ook donorkinderen in het buitenland verwekt zijn, kan dat tot problemen leiden. Wat als twee donorkinderen een relatie en kinderen krijgen? Dat moet je echt niet willen.'

De stichtingen willen daarom dat er internationale afspraken komen en een interlandelijk register op poten wordt gezet, waarin wordt bijgehouden hoe vaak spermadonoren waar hebben gedoneerd. Die oproep wordt ondersteund door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), de wetenschappelijke beroepsvereniging voor gynaecologen.

'Het handelen van deze Europese spermabank dwingt tot het maken van wereldwijde afspraken', zegt Ellen Giepmans van Fiom. 'Je wilt van elke man weten hoeveel en waar hij heeft gedoneerd.'

De European Sperm Bank zegt in een reactie wensmoeders te informeren over behandelingen in het buitenland waarbij gebruik wordt gemaakt van anonieme spermadonoren, omdat er in Europa vrij verkeer van patiënten is. De ESB zegt zich te houden aan de Nederlandse richtlijn dat een spermadonor in 12 gezinnen een kind mag verwekken, de informatie op hun website 'klopt niet' en 'is gecorrigeerd'. Op de vraag of er voor een spermadonor wereldwijd een limiet is, antwoordt de bank dat een donor van de ESB 'over het algemeen' 25 families heeft geholpen. De European Sperm Bank zegt wel voorstander te zijn van een Europees donorregister.

'Het Onderzoeksbureau' is een podcast van Omroep WNL, waarin journalisten Sandra van den Heuvel en Bram Endedijk elke twee weken duiken in een wereld van misdaad of misstanden. De eenentwintigste aflevering van 'Het Onderzoeksbureau' over de European Sperm Bank is te beluisteren via Spotify, Apple of de podcast-app van de NPO.


TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

Doorblader onze nieuwsberichten en kom alle nieuwtjes uit televisieland te weten!

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 12:35
    Blokken
    13:00
    Het journaal (middag)
  • 10:00
    Ketnet Junior
    18:55
    Where the wild men are
  • 12:45
    En daarmee basta!
    13:00
    Mijn ridder en ik
  • 12:30
    Lisa
    13:00
    VTM Nieuws 13 uur
  • 10:40
    Geen uitzending
    13:45
    Blind getrouwd USA
  • 12:00
    Onderbreking
    14:30
    The Mechanics of Love
  • 01:40
    Geen Uitzending
    13:20
    Magnum
  • 12:40
    Iedereen K3
    12:55
    VLOGLAB #Stories
  • 11:00
    Joe
    14:45
    Zenderonderbreking
  • 10:25
    Geen uitzending
    13:30
    Feest van eigen bodem
  • 12:15
    The Block NZ
    13:15
    Geen uitzending
  • 12:45
    Friends
    13:05
    Two And a Half Men
  • 12:00
    Property Brothers
    12:55
    The Doctors
  • 12:40
    Roger van Damme: Bakken
    13:05
    Culinair Thailand
  • 08:00
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 10:00
    Léééf !
    13:00
    al-1-maar-hits
  • 12:46
    Waterverzachter met lekdetectie
    12:53
    Omheiningen met roger 1
  • 12:00
    Onderzoekscommissie Kinderopvang - Studio Commissie
    14:00
    De Koepelzaal - Live
  • 12:35
    Ajax tv
    05:30
    San Titar
  • 11:55
    Agatha Raisin
    12:55
    Hope Street
  • 12:35
    Storage Wars
    13:30
    Zombie House Flipping
  • 12:37
    NOS Journaal (middag)
    13:19
    Opsporing Verzocht
  • 12:17
    BinnensteBuiten
    12:57
    Politieke Partijen: JA21
  • 12:41
    KRO Kindertijd
    12:49
    Zin in Zappelin