Voorlopig laatste Nomaden-reportage van 'Vranckx': Smeltend Land

vrijdag 8 april 2022

In de strijd tegen klimaatopwarming is het Arctische gebied een van de belangrijkste frontlijnen. Nomade Jan De Deken ('The Polar Project') trekt naar Alaska, waar smeltend permafrost en boreale wouden de klimaatopwarming in een stroomversnelling brengen.

Hij trekt door Denali National Park, waar de twee graden klimaatopwarming tegen 2100 die in klimaatconferenties als maximum werd afgesproken, nu al bereikt is, op nauwelijks dertig jaar tijd.


Op de ooit gigantische Exit-gletsjer ziet Jan hoe in de afgelopen eeuw haast al het ijs verdwenen is. Het is de prelude van een noordpoolgebied waar volgens wetenschappers in 2050 waarschijnlijk geen zomerijs meer zal zijn.

'Klimaatopwarming creëert veel crises voor de samenleving en de natuur. Het is al catastrofaal uitgedraaid voor veel soorten en gemeenschappen', zegt arctisch klimaatwetenschapper Terry Chapin, aan de oever van een verdronken boreaal bos. 'De subarctische boreale wouden zijn een van ’s werelds grootste ecosystemen. Als ze verdwijnen, is de impact daarvan groter dan die van alle uitstoot van fossiele brandstoffen samen. Nu al zien we steeds meer, grotere en ernstigere bosbranden die de wouden bedreigen.'

Hondensleester DeeDee Jonrowe zag haar huis en land in vlammen opgaan. De Sockeye Fire was de heetste brand ooit gemeten in Alaska. Ondergronds woedde de brand drie maanden lang. 'As viel uit de lucht, het was onwaarschijnlijk hoe snel het vuur zich verspreidde. Gelukkig konden we alle honden redden. Dat is het enige dat er toen echt toe deed.' Maar de vele herinneringen aan haar ouders en de vele trofeeën na veertig jaar hondenracen verdwenen in het vuur.

In het westen van Alaska voeren Inuit-gemeenschappen ondertussen een bij voorbaat verloren strijd tegen het oprukkende water. In Akiak erodeert de rivier met tientallen meters per jaar. Huizen aan de oever moeten verplaatst worden, maar daarvoor ontbreekt het geld, zegt de inheemse leider Mike Williams. 'Uiteindelijk zullen we moeten verhuizen', vreest hij. Klimaatopwarming bedreigt de levensstijl van de Inuit op vele fronten. 'Alle zalmsoorten staan onder druk. We zien dode vissen in de rivier drijven door de hitte', zegt Mike. Ook voor de sleehonden dreigt oververhitting. Vorig jaar was het hier een paar dagen 37 graden. 'Daarmee kook je een eskimo', lacht zoon Mike Jr. groen.

'Onze mensen sterven omdat ze in de winter door het ijs zakken. We missen de temperaturen van -29, -45 graden die we gewend zijn', zegt Mike. 'Ik heb het recht om het koud te hebben. In dat klimaat weet ik dat ik veilig ben.'

Ondertussen blijft Alaska fossiele brandstoffen oppompen. Negentig procent van de inkomsten van de staat komt uit olie. Mike wil de oliebedrijven voor het gerecht dagen. 'We kennen de destructie van de dominante samenleving, we vechten al lang genoeg tegen de uitroeiing van onze volkeren. Nu moeten wij de gevolgen dragen van de uitstoot van grote oliebedrijven. Zij moeten dit helpen betalen.'

Een reportage van Jan De Deken © 2022
Met steun van het Fonds Pascal Decroos voor bijzondere journalistiek en van Postcode Loterij Fonds/Free Press Unlimited.

'Vranckx', zaterdag 9 april om 20.10 uur op Canvas.


TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

logo Canvas logo

In 1956 zet de nieuwe Sojvetleider Nikita Chroesjtsjov een punt achter het Stalin-tijdperk. Hij wil de Sovjet-Unie opnieuw openstellen aan de wereld en brengt zelfs een bezoek aan de Verenigde Staten. De relatie tussen hem en president Kennedy verzuurt echter en de situatie tussen de twee wereldmachten escaleert. Een kernoorlog lijkt niet veraf te zijn. Op 26 juni 1963 spreekt Kennedy in Berlijn zijn beroemde woorden 'Ich bin ein Berliner' uit.

'Apocalypse: Guerre des Mondes', om 21.15 uur op Canvas.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 23:50
    Herhaling late Journaal
    09:00
    Zomerbeelden
  • 23:30
    Canvaslus
    09:00
    Zomerbeelden
  • 07:07
    Sarah zingt
    07:10
    Mironins
  • 07:05
    Kabouter Plop
    07:10
    Spirit: Samen vrij
  • 03:15
    Geen uitzending
    07:15
    Een huis vol
  • 01:05
    Onderbreking
    11:25
    Sturm der Liebe
  • 01:40
    Geen Uitzending
    13:30
    The A-Team
  • 07:00
    Draken: Race naar de rand
    07:20
    Home: Avonturen met Tip & Oh
  • 06:00
    Joe
    10:30
    Geen uitzending
  • 06:40
    De smaaktoerist
    07:10
    BBQ vanavond?!
  • 00:10
    Geen uitzending
    09:40
    Bones
  • 06:00
    NRJ Get Up
    11:05
    FBI
  • 01:05
    Geen uitzending
    09:00
    Dr. Phil
  • 07:00
    De gastentafel
    07:40
    Tot op de graat
  • 21:00
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 07:00
    Goeiemorgen morgen
    08:00
    al-1-maar-hits
  • 06:58
    Tooldokter
    07:19
    De tip
  • 07:00
    Leefmilieu en Omgeving - Studio Commissie
    17:00
    Mobiliteit - Studio Commissie
  • 07:00
    Mauve.
    07:50
    Midmid
  • 06:00
    Signora Volpe
    07:25
    The Canterville Ghost
  • 07:05
    American Pickers
    07:50
    Rules of Engagement 4
  • 07:00
    NOS Journaal (ochtend)
    10:15
    Nederland in beweging
  • 07:00
    NOS Journaal met Gebarentaal
    07:13
    NOS Journaal
  • 07:02
    Tip de muis
    07:10
    Rita og Krokodille