Najaar Canvas : de Finse week

D

e Finse week gaat op dinsdag 12 september om 22.10 u. van start met Three Wishes (Tre önskningar), een aangrijpende Finse documentaire van Klaus Härö over drie kinderen die kanker hebben. De film volgt hun behandeling en toont de ontreddering van hun ouders, maar geeft vooral uitgebreid het woord aan Lina, Jerry en Erik zelf. Het resultaat is verbluffend: drie doodzieke kinderen die de balans opmaken van hun leven, en over hun onzekere toekomst, hun slepende ziekte en de dood praten met een luciditeit die weinig volwassenen gegeven is. Heel sober, haast ingetogen, in beeld gebracht, is Three Wishes een bij wijlen ondraaglijke film vol stille ontroering. Op donderdag 14 september is er eveneens om 22.10 u. een 'Finse' aflevering van De wereld van Tarantino. Daarin presenteert Maria Tarantino The Village of the Sleeping Beauty, een documentaire van Petteri Saario over het dorp Paanajärvi, in Russisch Karelia, één van de armste gebieden in een uithoek van Rusland, aan de grens met Finland. De inwoners van Paanajärvi wonen al eeuwen in simpele houten huizen. Voor hen niks ongewoons, maar voor volkskundigen is Paanajärvi een architecturale parel, één van de laatst overblijvende, authentieke Europese culturen.

Maar hoelang kunnen mensen als Viktor en Maria er nog leven? Het dorp dreigt immers te moeten verdwijnen voor een waterkrachtcentrale. Petteri Saario is een Finse tv-regisseur en documentairemaker. Hij werkt voor YLE TV, de Finse openbare omroep in Helsinki. Op vrijdag 15 september om 22.45 u. volgt Mies vailla menneisyyttä, bij ons beter bekend en vooral beter begrijpbaar onder de Engelse titel The Man without a Past, een tragikomische film uit 2002 van Aki Kaurismäki, een Finse regisseur die vooral naam maakte met merkwaardige, soms excentrieke parodieën op bestaande genres, van road movies over rock musicals tot films noirs. In The Man without a Past (met Markku Peltola, Kati Outinen, Juhani Niemelä, Sakari Kuosmanen en Annikki Tähti) wordt een man net na zijn aankomst in het station van Helsinki, in elkaar geslagen. Hij is er zo erg aan toe dat hij zijn geheugen verliest. Hij weet niet meer wie hij is en herinnert zich niets meer uit zijn verleden. Daardoor kan hij ook geen job vinden of een appartement huren. Hij gaat ergens in een buitenbuurt van de stad wonen en probeert zijn leven geleidelijk weer op de sporen te zetten, onder meer met de hulp van Irma, een meisje van het Leger des Heils. De film is ontwapenend grappig door zijn benadering van de paradoxen van het bestaan. Hij werd genomineerd voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film.

Plankenkoorts brengt op zaterdag 16 september om 12.00 u. een huldeconcert voor Matti Salminen, vorige zomer ter gelegenheid van de 60ste verjaardag van de Finse bas opgenomen door de Finse publieke omroep in samenwerking met Arte. Finland is niet alleen het land van de grote meren, maar ook van de grote zangers. Matti Salminen is letterlijk en figuurlijk een grote bas. Met zijn twee meter en zijn gedragen diepe stem was hij als het ware voorbestemd om Wagner te vertolken. Dat is dan ook zijn grote specialiteit en hij heeft in de grootste operahuizen ter wereld Wagner-rollen gezongen, van Bayreuth tot de Met. Maar met één ding moesten alle operadirecteurs altijd rekening houden: in de zomer ging Salminen steevast terug naar Finland, om er te zingen op het Festival van Savonlinna. Daar is dit huldeconcert dan ook opgenomen. Voor deze gelegenheid schaarde een all-stars team van Finse topzangers zich rond hem: Karita Mattila, een veelzijdige sopraan, die we in Brussel al zagen optreden met Antonio Pappano. Soile Isokoski, een andere sopraan, die in vele Muntproducties heeft meegespeeld, o.a. in Reigen van Boesmans. Jorma Hynninen, de basbariton die de rol van Amfortas zong in de Parsifalproductie van de Vlaamse opera. Tommi Hakala, tenor en winnaar van de BBC Singer of the world competition in 2003. Zij zingen en spelen uittreksels uit Götterdämmerung (Wagner), Der Freischütz (Weber), Carmen (Bizet), Don Carlos (Verdi), Maytime (Romberg), Die Schweigsame Frau (R. Strauss) en Droomzangen van de Finse componist Aulis Sallinen. Markus Lehtinen leidt het koor en orkest van het Savonlinnafestival.

Tot slot is er, eveneens op zaterdag 16 september, om 23.10 u. Star Wreck: In the Pirkinning, een merkwaardige SF-komedie van Timo Vuorensola uit 2005. In deze parodie op Star Trek reizen Captain Pirk en zijn crew, afkomstig van de verre toekomst, terug in de tijd om de aarde van vijandige buitenaardse wezens te redden. Maar na de schipbreuk van hun ruimtetuig komen Pirk en zijn team vast te zitten op Aarde. Daar vult Pirk zijn dagen met bezoekjes aan het fastfoodrestaurant en krijgt hij de plaatselijke vrouwen er maar moeilijk van overtuigd dat hij eigenlijk een intergalactische ruimteheld uit de toekomst is. Daarom besluit hij in actie te komen, de heerschappij op Aarde over te nemen en op veroveringstocht in de ruimte te trekken….

In the Pirkinning is de vijfde film in de Star Wreck-reeks, die in 1992 begon als een eenvoudig experimenteel animatiefilmje van vijf studenten en werklozen. Maar geleidelijk kregen de Star Wreck- films een meer professioneel uitzicht, met 'state of the art'-3D-animatietechnologie, geslaagde speciale effecten, animatiefiguurtjes, knettergekke humor en – in de laatste film – ook echte acteurs. Op een avant-première voor enkele VIPS na was de film nooit te zien in een zaal. Hij is wel beschikbaar op DVD en gratis te downloaden http://www.starwreck.com. En zo werd de film een echte hype en een echte hit. In de eerste week na zijn release (eind augustus 2005) werd hij 700.000 keer gedownload en ondertussen staat de teller op ongeveer 4 miljoen. Daarmee is In the Pirkinning veruit de meest bekeken Finse film ooit geworden.