'Restaurant Misverstand' nieuw op Eén: 'Méér dan een programma'

Wat is het opzet van 'Restaurant Misverstand'?
Dieter Coppens: 'In het programma gaan we met een aantal mensen met jongdementie een restaurant uitbaten. Dat is een hele onderneming, maar je ziet onmiddellijk dat iedereen heel veel van elkaar leert en elkaar ondersteunt in allerhande momenten en situaties. Het was een bijzonder project. En ik zeg bewust project omdat het meer is dan zomaar een programma.'

Wat is jouw functie in het geheel?
'Ik ben er eigenlijk om die mensen te begeleiden in het restaurant en zo’n beetje de taken te verdelen. Dus wie doet de keuken, wie staat in de zaal enz. Ik sta de mensen ook bij in moeilijke momenten. Want soms was het nodig dat ze iemand hadden om hun hart te luchten. En dan was ik er, maar nog belangrijker, ze waren er voor elkaar. Het was voor iedereen een nieuwe 'job' en zeker ook voor mij. Zelf heb ik wel een beetje ervaring in de horeca, mijn broer is traiteur en vroeger hielp ik al wel eens bij grote feesten met de afwas enz. Maar een heus restaurant runnen is toch wel andere koek.'

En niet zomaar een restaurant.
'Neen, klopt. Onze deelnemers hadden wel wat meer begeleiding en ondersteuning nodig. Jongdementie was voor mij ook  een nieuw gegeven en zoals voor de meeste mensen wist ik niet wat de aandoening precies inhoudt of hoe ermee om te gaan. Dus dat was soms echt wel zoeken…'

Hoe zijn de deelnemers waarmee jullie aan de slag gingen precies geselecteerd?
'De casting is verlopen via het productiehuis in samenwerking met onder meer de Alzheimer Liga. En zowel voor en achter de schermen was er uitvoerige begeleiding voor onze deelnemers. Niet alleen van experten, maar evenzeer van de persoonlijke mantelzorgers, vaak de partners van de betrokken personen, die ook in het dagelijkse leven aan hun zijde staan.'

En kreeg jij tips van hoe je met de deelnemers moest omgaan?
'Ja, je krijgt een paar tips, maar het is vooral leren al doende. En gaandeweg weet je steeds beter hoe je op bepaalde situaties moet reageren of hoe je met bepaalde dingen moet omgaan. Om een voorbeeld te geven: één van de deelnemers is Mieke. Tot 2020 was zij huisarts, maar toen werd de diagnose van jongdementie gesteld. Zij is in 'Restaurant Misverstand' verantwoordelijk voor het onthaal. Ze begeleidde de gasten naar hun tafel. Om het makkelijk te maken had ik nummertjes op de tafels gezet, in wijzerzin. Simpel, zou je denken. Ware het niet dat wat voor ons evident lijkt, dat niet is voor mensen met jongdementie. Integendeel. Voor hen is dat een onoverkomelijke puzzel, de klok lezen is voor haar iets veel te abstract geworden. Mieke had het daar moeilijk mee, maar dan probeer je dat zo goed mogelijk op te vangen. Dat zijn dingen die je pas leert in de praktijk.'

Zijn die mensen zich op een bepaalde manier nog bewust van de aandoening die ze hebben?
'Ja! Heel bewust. Natuurlijk hebben we mensen geselecteerd die in een fase zitten waarbij ze nog actief kunnen meedraaien, maar ze zijn zich zeer bewust van wat ze meemaken en de beperkingen waar ze tegenaan lopen. En nét dat maakt het nog zo zwaar om dragen. Maar elk van hen draagt het kruis met waardigheid. Ze zijn nog niet afgeschreven en dat maken ze meer dan eens duidelijk. Over dementie zijn zoveel misverstanden, er is zoveel onwetendheid. En met 'Restaurant Misverstand' hopen we om een beter beeld te geven van de ziekte maar vooral hoe we ermee moeten omgaan als maatschappij.'

Hoe ging het eraan toe in de keuken?
'De keuken stond onder leiding van chef Seppe Nobels. Dat is niet de minste. Maar hij heeft zich heel goed van zijn taak gekweten en het ging er heel goed aan toe in de keuken. Iedereen was heel secuur met zijn taak bezig en eigenlijk, op wat schoonheidsfoutjes na, werd iedere keer alles mooi tot een goed einde gebracht. Al ging het er in de zaal al eens hectischer aan toe… (lacht)'

Vertel.
'Goh ja. De wijn komt niet. Of komt drie keer. Maar de gasten wisten uiteraard welk personeel er voor hen zorgde. En dan werden al die ongemakjes al snel met de mantel der liefde toegedekt. Weet je, ik ben al blij dat we kunnen aantonen dat je mensen met jongdementie niet te snel aan de zijlijn moet zetten. Laat hen nog deel uitmaken van de maatschappij. Onze deelnemers zijn stuk voor stuk mooie mensen met een eigen verhaal en een enorme drive om van hun leven nog iets te maken, zolang het kan. Die mensen staan ook nog met beide voeten in het leven. Weliswaar met een verslechterend kortetermijngeheugen. Maar dat hoeft geen eindpunt te zijn.'

Zijn er dingen waarvan je zelf geschrokken bent tijdens de opnames?
'Veel dingen. Zo was er een situatie met Kris. We hadden de hele dag gekookt en aan een gerecht gewerkt. ’s Avonds zaten we aan tafel en aten we samen. Het was lekker en nadat er was afgeruimd, vroeg ik of hij het lekker vond. Hij beaamde dat, maar toen ik hem vroeg wat hij nu precies had gegeten zei Kris prompt: 'Geen flauw idee'. Dan schrik je toch even. En ik heb ook geleerd dat je geen quizvragen moet stellen. Dus niet vragen wat ze gisteren of een uur eerder hebben gedaan. Dat is een moeilijke oefening, maar gaandeweg leer je dat. Ook voor mij was het regelmatig wikken en wegen.'

Samenvattend: wat is de kernboodschap van 'Restaurant Misverstand'?
'Voor mezelf was het echt een heel mooi project. En ik zeg bewust project, want het is meer dan een tv-programma. Het is een ode ook aan alle deelnemers die zo dapper zijn geweest om dit te doen en om hun verhaal te delen. Hopelijk leeft Vlaanderen met hen mee en wordt er een nieuw licht geworpen op wat jongdementie precies inhoudt. Dat is zoveel meer dan alleen maar 'vergeten'… Want weet een ding, we gaan er allemaal mee geconfronteerd worden, in je omgeving of bij jezelf. Bewustwording is heel belangrijk. En hopelijk geeft 'Restaurant Misverstand' dat een beetje mee.'

'Restaurant Misverstand', vanaf woensdag 16 maart om 20.40 uur op Eén.