EO onderzoekt complot van Bodegraven in nieuwe documentaireserie

In de vierdelige EO-serie 'Het Complot' onderzoekt Joost Engelberts hoe een complot over satanisch ritueel misbruik kan uitgroeien tot een maatschappelijk, explosief verhaal. Wie zijn de betrokkenen? Wat wordt er precies beweerd? En hoe kan een lokale gebeurtenis uitgroeien tot een nationaal fenomeen?

Honderden mensen leggen tijdens de coronaperiode in 2021 bloemen op de begraafplaats in Bodegraven. De reden? Het verhaal van een oud-inwoner die beweert als kind slachtoffer te zijn geweest van satanisch ritueel misbruik (SRM) door invloedrijke personen. Volgens hem zouden meerdere kinderen zijn gemarteld en vermoord.

Van begraafplaats tot bedreiging
De situatie escaleert razendsnel. Er volgen ernstige bedreigingen en er circuleert zelfs een dodenlijst. De gebeurtenissen in Bodegraven worden nationaal nieuws. De vierdelige EOdoc 'Het Complot' reconstrueert de opkomst van het complot in Bodegraven en beschouwt het vanuit verschillende betrokkenen. Ook worden de gevolgen zichtbaar van een groeiend wantrouwen richting de overheid, politie, de rechtspraak en de rol die de media hierin spelen.

Meer dan één dorp
De EO-documentaire gaat niet over één dorp, maar laat zien hoe complotten ontstaan, groeien en uiteindelijk een samenleving kunnen ontwrichten. Joost Engelberts ontdekt dat het geloof in SRM langer teruggaat in de geschiedenis, dat het verder gaat dan alleen het verhaal in Bodegraven.

Verhalen hierover zijn namelijk niet nieuw: in de jaren tachtig vond het een voedingsbodem in de Verenigde Staten. Engelberts volgt het spoor terug en ontdekt hoe een therapievorm, waarin verhalen over SRM steeds weer de kop opsteken, via congressen naar Nederland komt en ook hier wordt toegepast door therapeuten.

Invloed van religie en media
In een van de afleveringen komt de invloed van religie aan bod. In de documentaire is bijvoorbeeld te zien dat het SRM-complot ook in radicaal christelijke kringen leeft. Verder wordt in de serie zichtbaar wat er gebeurt als onderzoeksjournalisten het complotverhaal oppakken. En wanneer mensen wantrouwig blijven, zelfs wanneer justitie en politie uitgebreid onderzoek doen en geen bewijs kunnen vinden.

Wat doet dit bijvoorbeeld met mensen die publiekelijk worden beschuldigd, maar onschuldig blijken te zijn? Een beschuldigde raakt dat stigma nooit meer kwijt. En wat betekent dat voor de rest van je leven? Al deze factoren creëren een ‘spiegelwereld’ waarin fictie en werkelijkheid steeds moeilijker te scheiden zijn.

De EO hoopt met deze serie bij te dragen aan een gesprek over de impact van complotdenken op geloof, samenleving en democratie. Niet met een oordeel, maar door te analyseren, te duiden en ruimte te geven aan verschillende stemmen binnen de samenleving.

'Het Complot' is vanaf maandag 25 augustus om 22.10 uur wekelijks te zien bij de EO op NPO 2. Alle afleveringen zijn vanaf dat moment ook beschikbaar via NPO Start.