'Brief aan de Paus': Drie jaar na 'Godvergeten' maken overlevers van kerkelijk misbruik de balans op

De maatschappelijke verontwaardiging was groot: slachtoffers werden eindelijk gehoord én geloofd. Sindsdien volgde de redactie de ontwikkelingen rond deze thematiek nauwgezet. Dat resulteert nu in 'Brief aan de Paus', een eenmalige documentaire die op 3 maart 2026 wordt uitgezonden. Bijna drie jaar na de spraakmakende reeks 'Godvergeten' maken overlevers van kerkelijk misbruik de balans op in 'Brief aan de Paus'. De documentaire brengt opnieuw hun stem, maar kijkt tegelijk naar wat er sindsdien binnen kerk, politiek en justitie in beweging is gezet. Welke beloften werden ingelost, en welke blijven tot vandaag dode letter?

'Gehoord, maar is er ook recht gedaan?'

Nieuwe meldingen
'Godvergeten' betekent een keerpunt voor de talloze vaak onzichtbare slachtoffers van seksueel misbruik in de Kerk. De publieke verontwaardiging leidt tot een parlementaire onderzoekscommissie, publieke excuses en beloftes van kerkelijke instanties. Duizenden Vlamingen laten zich uit het doopregister schrappen. Veel slachtoffers vinden voor het eerst de moed om te spreken. Een nieuwe stroom meldingen komt nog tijdens de uitzendingen op gang, zowel op de redactie als bij ‘oud-strijder’ Rik Devillé.

'Ik dacht altijd, elk dossier, zoals ik dat oneerbiedig ook moet noemen, is het laatste en dan is het gedaan. En dat hoop ik nog altijd. Maar het blijft maar komen', aldus Rik Devillé. 'Er is nu al zoveel gezegd over misbruik in de Kerk. Ik ben 80 en het is nog altijd niet opgelost. Straks zijn alle mensen dood. En dan kan je er alleen nog maar geschiedenisboeken mee vullen. Er moet recht gedaan worden aan mensen terwijl ze nog in leven zijn. En het wordt zeer hoog tijd dat dat nu toch echt eens gaat gebeuren'.

'Het was een openbaring, ik ben niet alleen' - getuige Carla

Macht versus onmacht
Vijftien slachtoffers spreken met wijlen Paus Franciscus en later met zijn opvolger Paus Leo XIV. Ze krijgen woorden van begrip, intentieverklaringen en een nieuw beleidsplan. Ook het verloop van Operatie Kelk - het strafrechtelijk onderzoek naar misbruik in de Kerk dat in 2010 begon en zonder tastbaar gevolg eindigde – wordt door een aparte commissie onderzocht. De hoop op transparantie en waarheid groeit.

Een eindeloze strijd
Het lijkt alsof fundamentele veranderingen in zicht komen: rond beleid, verantwoordelijkheid, herstel en vergoeding. De maatschappelijke druk is groot, de verwachtingen hooggespannen. Maar tot welke concrete gevolgen heeft de verontwaardiging uiteindelijk geleid? Is er vooruitgang geboekt op het vlak van verantwoordelijkheid nemen, transparantie en herstel? In Brief aan de paus krijgen niet alleen overlevers opnieuw een stem. Ook de Belgische kerk blikt terug op de voorbije jaren. Aartsbisschop Luc Terlinden - die Johan Bonny opvolgde als referent voor misbruik in de kerk - spreekt over de inspanningen die zijn geleverd rond begeleiding en herstelbeleid.

De geschiedenis voedt het wantrouwen. Ook na eerdere schandalen, het Vangheluwe-dossier en de Danneels-tapes in 2010, leek hervorming nabij. Ook toen zouden de structurele misstanden in de Kerk grondig worden aangepakt. Vijftien jaar later vrezen veel betrokkenen dat deze nieuwe golf van aandacht opnieuw dreigt weg te ebben zonder tastbaar gevolg.

'Gehoord worden is nog geen gerechtigheid. En dat is nodig om enigszins te kunnen genezen' - getuige Nicolas

Overlevers anno 2026
In de documentaire Brief aan de paus richten verschillende slachtoffers zich in een (fictieve) brief tot paus Leo XIV. Sommige van die getuigen waren al te zien in 'Godvergeten', anderen niet. Zijn ze blij en hoopvol met wat er de voorbije drie jaar is gebeurd, of overheerst teleurstelling? Wat verwachten ze nog? Brief aan de paus is geen eindpunt, maar een stand van zaken anno 2026. Twee en een half jaar na 'Godvergeten' toont de documentaire hoe complex de zoektocht naar erkenning, waarheid en gerechtigheid voor slachtoffers blijft.

'Het is macht tegen onmacht. En macht wint normaal. We hebben een groter leger nodig dan dit' - getuige Mark ​

'Brief aan de Paus: Drie jaar na 'Godvergeten'', dinsdag 3 maart om 21.25 uur op VRT Canvas en VRT MAX.