'Man Over Woord' buigt zich over dronkemanspraat

Samen met het team van de wereldvermaarde hersenspecialist Dirk De Ridder van het UZ Antwerpen onderzoekt hij wat er precies gebeurt in de spraakgebieden van je hersenen wanneer je dronkenmanspraat begint te verkopen.

Zo’n onderzoek, waarbij Pieter en dokter De Ridder met verve als proefkonijn fungeren, werd nooit eerder uitgevoerd en hun pionierswerk leverde een onthutsende conclusie op: wie zich een stuk in zijn kraag drinkt, en dan nog niet eens met gevaarlijke hoeveelheden, bezorgt zichzelf niks minder dan een herseninfarct.

Waarom spreken drinkebroers zo raar?
Op het einde van de eerste reeks van 'Man over woord' weten we waarom Marokkanen, Hollanders en stotteraars zo raar spreken. Toch bleef Pieter Embrechts met één vraag zitten: waarom spreken we zo raar als we gedronken hebben? Is dat gewoon onze tong die opzwelt en in een knoop raakt, of gebeurt er iets in onze hersenen? De Antwerpse hersenonderzoeker Dirk De Ridder wilde niks liever dan 'Man over woord' bijstaan: zo’n onderzoek was immers nog nooit gebeurd, stelde hij. Pieter stortte zich met een schedel vol sensoren op een indrukwekkende hoeveelheid Duvel. De gevolgen waren verbluffend.

Overmatige alcoholconsumptie blijkt immers voor heel wat wat storingen te zorgen in de spraakgebieden van onze hersenen. Die spraakgebieden liggen in onze linker hersenhelft en bestaan uit twee zones. Een eerste - de zone van Broca - is het motorisch spraakcentrum. Daar worden de woorden gevormd, klaar om uit te spreken. Die zone ligt vooraan in onze hersenen.

Een tweede spraakgebied - de zone van Wernicke – ligt meer achteraan in onze hersenen. , Zij zorgt ervoor dat we die woorden ook daadwerkelijk begrijpen. Door het verdovend effect van alcohol vermindert de activiteit van die spraakcentra. Tot zover klinkt alles logisch.

Maar wat ophefmakend is, is dat de verbindingen met de rechterkant van de hersenen, die normaal niet bij spraak betrokken zijn, door de alcohol actiever worden. De rechterhelft van onze hersenen begint de spraakhelft te ondersteunen en neemt als het ware de functie van de linkerzijde over. En dat is precies wat er ook gebeurt wanneer je een trombose hebt in je linker hersenhelft. Eigenlijk kan je concluderen dat je met een avond stevig drinken een tijdelijk herseninfarct in het spraakgebied veroorzaakt. Het hele verhaal krijgen we uitgebreid te horen én te zien in 'Man over woord'.

Waarom spreekt een Gentenaar zo raar?
Eéns verlost van zijn kater trekt Pieter in deze laatste aflevering ook naar Gent om het te hebben over het uiterst sappige en bovendien volstrekt unieke Gentse dialect. Want terwijl alle andere dialecten op die van de buren lijken en langzaam in elkaar overvloeien, is het Gents totaal versschillend van het koeterwaals dat in de naburige regio’s wordt gesproken. Wat alle Gentenaars al wisten, wordt door Man over woord wetenschappelijk onderbouwd.

'Man over woord' legt zijn oor ook te luisteren in het Vlaamse parlement: praten de heren en dames politici nu sneller of trager dan vroeger?

En omdat het de laatste aflevering is, mag er ook stevig gevloekt worden. Dé grote klassieker in dat genre is nog altijd 'godverdomme', en om in stijl af te sluiten onthult Pieter Embrechts niet alleen de oorsprong maar ook de psychologisch heilzame effecten van deze vloek.

'Man Over Woord', vrijdag 23 december om 20.40 uur op Canvas.