Nieuw seizoen 'Zelfde Deur, 20 Jaar Later' op Eén: 'Een stuk van je ziel ligt in het verleden' - INTERVIEW

De grote vraag: hoe sterk is de wereld veranderd in de afgelopen 20 jaar?

Martin Heylen: 'Enorm. Hadden ze ons 20 jaar geleden gezegd dat we niet meer naar de bank zouden moeten, dat we alert moesten zijn voor phishing en andere cybercriminaliteit dan zou ik gezegd hebben dat ik niet in zo’n wereld wilde leven. Ook nu, met de coronacrisis, is de maatschappij aan het veranderen. Er zijn mensen die smetvrees ontwikkelen, zoals ik. Er zijn vriendschappen die sneuvelen, relaties die stuklopen. Mensen veranderen door omstandigheden. Dat is een belangrijke conclusie.'

Was je, zoveel jaar na datum, overal weer welkom?

Martin: 'Eigenlijk wel. En daar ben ik trots op. Uiteindelijk probeer je stukjes te maken die de mensen beroeren, of ontroeren in het beste geval. Wat de kijker ziet, is een fragment van zes of zeven minuten uit een bezoek van twee tot drie uur. En het is zelden gebeurd dat mensen niet blij waren om ons te zien opdoemen aan hun voordeur. In enkele gevallen was dat wel zo. En dat had dan te maken met verschillende factoren. Zo was er een koppel dat ik twintig jaar geleden portretteerde en ondertussen uit elkaar was. Die breuk was ontaard in een vechtscheiding. Logisch dat je dan liever niet meer met het verleden geconfronteerd wordt. Maar je ziet ook andere dingen. Zoals een koppel dat uit elkaar was en de man heeft intussen een andere vrouw gevonden. Een zuiders type uit het buitenland. Die wilde heel graag zijn verhaal doen.'

20 jaar is natuurlijk een zee van tijd.

Martin: 'Klopt. En eigenlijk ook niet. Want tijd vliegt zo voorbij. En toch gebeurt er heel veel. De wereld is sterk veranderd. Denk maar aan foto’s die ongevraagd verspreid worden. Om maar iets actueels te noemen. Televisie is geen snapshot meer. In deze tijd blijven de dingen leven.'

Zijn er verhalen geweest tijdens de opnames waarvan je hard bent geschrokken?

Martin: 'Ja. Veel. Bijvoorbeeld een koppel waarbij ik terugga omdat ik benieuwd ben naar wat er met die grote hond is gebeurd. En dan blijkt dat de echtgenoot van de dame transgender is. Dan schrik je. Maar daar zit ook weer een heel nieuw verhaal in.'

Heeft het maken van deze reeks je zélf ook aan het denken gezet?

Martin: 'Zeker! Ik ben terug geweest naar waar ik vroeger woonde. Nu woon ik in Oostende, vroeger in Oosteeklo. En ik heb daar altijd heel graag gewoond. Maar ik merk hoezeer een mens evolueert. Je laat altijd een stuk van je ziel in het verleden liggen. En als je graag evolueert, dan kan je zeggen dat iets mooi was, maar dat het voorbij is. Dat zijn herinneringen. Dat is een gevoel dat je moet koesteren! Ik heb geleerd dat je geen tijd mag verliezen. Niet iedereen moet carrière maken, niet iedereen moet alleen maar werken. Je kan evengoed genieten. Zolang je maar wéét wat op een bepaald moment belangrijk is. Dat je ook gewoon aan het léven bent.'

Want veel mensen beklagen zich de dingen die ze niet gedaan hebben?

Martin: 'Op veel plaatsen heb ik spijt gehoord. Spijt bij mensen die bepaalde voornemens hadden en die niet konden waarmaken. Hoe langer je een droom uitstelt, hoe meer die verwatert. Dat heb ik zelf ook aan den lijve ondervonden. Ik wou al heel lang graag naar Ijsland en heb dat lang voor me uit geschoven. Vorig jaar ben ik er dan eindelijk geweest en omdat ik dat voornemen al zolang had, verwachtte ik er niet veel meer van. Maar ter plekke stel ik dan vast dat het zo’n fantastisch mooi land is waar ik mezelf weer jeugdig voelde. Dat is een geweldig gevoel. Niemand bereikt alles wat hij zich voorneemt, niet alle dromen kunnen gerealiseerd worden. Daar moet je vrede mee nemen. Het heeft geen zin om verbitterd te zijn.'

Het cliché luidt dat je altijd moet blijven dromen.

Martin: 'Dat is heel belangrijk. Laatst zaten mijn vrouw en ik daar nog over te mijmeren en we hebben voor onszelf een aantal dromen opgesteld. Altijd blijven dromen. Je moet in het heden leven met een blik op de toekomst. Werken aan dromen hoort daarbij.'

Je verbaasde je ook over de kwetsbaarheid van het leven, las ik. Wat bedoel je daar precies mee?

Martin: 'Onheil kan je op elk ogenblik in je leven overkomen. Dit kon ook een heel zwaarmoedig programma geworden zijn. Een mens staat er niet bij stil hoe kwetsbaar hij wel is. En dat is goed, want anders zou je met de rem op leven en dat is het ook niet. Je moet proberen om zoveel mogelijk uit het leven te halen. Ook nu met corona. Probeer ook nu dingen te doen. Want hoelang duurt dit nog? Dat weet niemand. Zoals een groot filosoof uit Nederland, André Hazes, het zei: ‘Leef! Alsof het je laatste dag is! (lacht)'

Dus in 'Zelfde Deur, 20 Jaar Later' is plaats voor een lach én een traan?

Martin: 'Ja! En dat wil ik benadrukken. Er wordt veel gelachen in de reeks. En wat mij vooral boeit is op welke manier mensen met hun kommer en leed omgaan. Zo zit er in de eerste aflevering een vrouw die nog maar pas haar man verloren is. Volgens mij is dit één van de meest troostende stukken in de hele reeks. Het gaat over verdriet, maar het gaat ook over in schoonheid afscheid nemen. Op een kaartje schrijven wij 'moed' of 'sterkte'. Maar wat daarna? Net dat is wat die vrouw vertelt.'

Je doet voor je programma weinig tot geen research. Dus op zich weet je eigenlijk niet waar je terecht komt?

Martin: 'Klopt. Research is dikwijls heel handig. Maar in ons geval leidt het misschien naar een voorspelbaar verhaal. Met een ploeg van vier mensen hebben we alle stukjes uit het verleden bekeken en gezocht naar een mogelijke insteek voor het nieuwe verhaal. Bijvoorbeeld iemand die zei dat hij binnen vijf jaar een mondmuziekje wou kunnen spelen. Twintig jaar later blijkt dat helemaal niet gelukt te zijn, maar heeft die persoon een heel ander verhaal. Zo worden we geregeld naar allerlei merkwaardige thema’s geleid. En dat ga je nooit hebben als je alles op voorhand uitzoekt. De spanning die ik voel wanneer ik ergens aanbel zonder te weten wat er gaat gebeuren mérk je op het scherm en dat maakt het heel boeiend. Maar daar kruipt ook energie in, natuurlijk. Beeld je maar in dat je naar Limburg rijdt om iemand op te zoeken en die persoon blijkt verhuisd te zijn naar de kust. Dan wordt er al eens gevloekt (lacht). Maar dat kan allemaal en dat houdt het spannend. Mijn motto is: verras mij. De kijker weet van niets, ik ook niet. Heerlijk toch?'

'Zelfde Deur, 20 Jaar Later', vanaf maandag 28 september om 20.40 uur op Eén.