Dinsdag in 'Focus': patronen en preventie van femicide

Hoe kan het dat femicide nog regelmatig niet op tijd wordt herkend, en wat is er nodig om dit te voorkomen? In Focus onderzoekt presentator Petra Grijzen hoe wetenschappelijk onderzoek, nieuwe forensische technieken en de ervaringen van nabestaanden kunnen bijdragen aan preventie van femicide.

Hoogleraar Veiligheid en Interventies Marieke Liem richtte in 2025 de Femicide Monitor op, waarin vrouwenmoorden en de omstandigheden waaronder ze plaatsvinden worden geregistreerd. Door deze gegevens te verzamelen, probeert ze patronen zichtbaar te maken die kunnen helpen bij het herkennen van risico’s. Ook interviewt ze nabestaanden om een beter idee te krijgen van hoe de relatie in elkaar zat en wat er gebeurde in aanloop naar het delict. 'Enerzijds willen we begrijpen waarom het gebeurt, en tegelijkertijd willen we al het beleid en alle initiatieven voeden met goede data. Wat werkt er wel en wat werkt er niet?'

In veel gevallen overlijdt de vrouw ten gevolge van verwurging. Dit is nauwelijks zichtbaar, maar nieuw onderzoek laat de kleinste sporen zien wat als bewijs in de rechtszaal kan dienen. Dit is een baanbrekende doorbraak in het vaststellen van verwurging. Deze nieuwe methode heeft al geleid tot een eerste veroordeling. 'Als we weten dat de wurgpoging heel ernstig is geweest, dan kan dat leiden tot een andere straf. En het gaat niet alleen om de straf, maar de straf kan ook de kapstok zijn om iemand te verplichten om een behandeling te ondergaan', aldus Mirjam Warnaar, landelijk officier forensische opsporing.

De reclassering is gestart met het slachtofferdevice, een alarmsysteem om slachtoffers van stalking en huiselijk geweld te kunnen beschermen. Het apparaat waarschuwt de reclassering zodra verdachte en slachtoffer dicht bij elkaar komen.

De aanpak van femicide stopt niet bij het veroordelen van dader en beter beschermen van vrouwen. Vrouwenmoord is geen vrouwenprobleem en preventie begint bij de opvoeding. Presentator Petra Grijzen volgt een gastles van Stichting Confro op Mex010 in Rotterdam. 'Toen ik jong was heb ik dit soort lessen nooit gehad en als ik ga kijken naar alle fouten die ik in mijn pubertijd heb gemaakt: ik ben echt homofobisch en vrouwonvriendelijk geweest', zegt Patrick Ribeiro, acteur bij Stichting Confro. In de klas gaan leerlingen in gesprek over rolpatronen, machtsverhoudingen en hoe geweld vaak langzaam op bouwt.

'Focus: Femicide: patronen en preventie', dinsdag 10 november om 21.20 uur bij de NTR op NPO 2.