Vanaf vrijdag nieuwe serie 'Het Rampjaar 1672' bij de NTR

Hans Goedkoop is als voice-over de verteller.

Een jong land dat zich veilig waant, wordt van drie kanten ongenadig aangevallen door machtige vijanden. Iedereen weet het dan: het is erop of eronder. In deze documentaireserie (waarin vele historici aan het woord komen, maar waarvoor ook in diverse plaatsen in het land is gefilmd en dankbaar gebruik is gemaakt van de herdenkingen en re-enactments die dit jaar op tal van plaatsen hebben plaatsgevonden) reconstrueert de redactie van Andere Tijden de gebeurtenissen die leidden tot 'Het Rampjaar 1672'. Een jaar dat de geschiedenisboekjes is ingegaan met de zin: het volk was redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos. Maar wat gebeurde er nou precies in dat Rampjaar en vooral: hoe kon het zo uit de hand lopen?

In een spannende reconstructie wordt getoond en verteld hoe de basis voor het Rampjaar eigenlijk al wordt gelegd in 1648, bij de Vrede van Münster – het einde van de Tachtigjarige Oorlog. Een schitterende toekomst ligt in het verschiet voor de jonge, welvarende Republiek die Nederland dan is. Maar onder de oppervlakte borrelen al de tegenstellingen, tussen Oranjegezinden en staatsgezinden, tussen het machtige Holland en de overige gewesten en vooral tussen dat kleine zelfbewuste landje dat de wereld verovert (een ‘dikke kabouter’ volgens historicus Luc Panhuysen) en de grote landen eromheen ('omringd door uitgehongerde reuzen’), die met leedwezen zien hoe die brutale Republiek zich verrijkt ten koste van henzelf.

Dieptepunt in de Nederlandse geschiedenis
In 1672 komt het allemaal tot een kookpunt als de Engelsen, de Fransen en de bisdommen van Münster en Keulen de Republiek van drie kanten te grazen nemen. Met elke stad die valt, groeit de woede en de paniek onder de bevolking. De politieke leiders moeten het ontgelden. In Den Haag worden de gebroeders De Witt letterlijk aan stukken gescheurd – nog altijd één van de afschuwelijkste gebeurtenissen in de Nederlandse geschiedenis. Het jonge land lijkt ten onder te gaan, maar weet zich toch op te richten en de vijanden te verslaan. Het Rampjaar luidt wel het einde van de welvaart in de 17e eeuw in en de Republiek moet voortaan een toontje lager zingen. Ook zijn de Oranjes terug van nooit weggeweest. Nederland heeft stand gehouden – maar ten koste waarvan?

Aflevering 1: Oranje buitenspel
In de eerste aflevering gaan we terug naar 1650. Rond de wieg van Willem III hangen zwarte gordijntjes. De Oranjes rouwen om Willem II die onverwachts gestorven is aan de pokken. De dood van de 24-jarige stadhouder, een week vóór de geboorte van zijn zoon, zet de positie van het Huis van Oranje en daarmee ook de toekomst van de baby op het spel. De provincies, het machtige Holland voorop, zien hun kans schoon om de familie haar erfelijke functies te ontnemen. Ze willen bezuinigen op het leger en vrij baan geven aan de handel. Daarbij zijn de Oranjes, van oudsher illustere legerleiders en stadhouders, een sta-in-de-weg. Het Eerste Stadhouderloze Tijdperk is een feit. Maar het volk laat zich niet zo makkelijk het symbool van eendracht ontnemen en blijft om Oranje roepen.

Afl. 2 Vijand Engeland
Afl. 3 Wraak van de zonnekoning
Afl. 4 Redeloos, radeloos, reddeloos
Afl. 5 Verscheurd land
Afl. 6 Oranje slaat terug
Afl. 7 Eindelijk vrede

Aangepaste serie voor het onderwijs
De NTR maakt speciaal voor basis- en voortgezet onderwijs een aangepaste versie van de serie.

YouTube-serie Vestingverhalen
Ook maakt de NTR een YouTube-serie met pakkende video's over Nederlandse steden die een rol speelden in of naar aanloop van het 'Rampjaar: Vestingverhalen'.

'Het Rampjaar 1672', van 21 oktober t/m 2 december om 22.20 uur bij de NTR op NPO 2.