'Dossier Afgestaan': hoe taboes uit de jaren 60 en 70 duizenden levens tekenen

Ze doen, door de omstandigheden gedwongen, afstand van hun baby. De kleintjes komen terecht in tehuizen en gaan daarna naar adoptieouders die vaak al lang op een kindje hebben gewacht. Alles opgelost, denkt men. Maar zo gemakkelijk blijkt het meestal niet. Het verleden blijft schrijnen, tot op de dag van vandaag. In de vierdelige serie 'Dossier Afgestaan' vertellen moeders, kinderen en adoptieouders hun hartverscheurende verhalen.

In de serie komen voor het eerst verhalen van afstandsmoeders, geadopteerde kinderen, adoptieouders en hulpverleners samen. Vrijwel iedereen blijkt door de afstands- en adoptiepraktijk van grofweg een halve eeuw geleden schade te hebben opgelopen. Hoe zorgvuldig is er omgegaan met de nood en de behoeftes van moeders, kinderen en wensouders?

Agnes, Cecilia en Mieke raken in de jaren 60 op jonge leeftijd zwanger. Dat moet zoveel mogelijk voor de buitenwereld verborgen blijven. Ze doen afstand van hun baby die direct bij de geboorte wordt weggehaald. Na een paar dagen gaan ze terug naar school of opleiding, vrijwel niemand weet dat ze moeder zijn geworden. Cecilia: 'Toen ik thuis kwam uit Moederheil zei mijn vader letterlijk: er wordt niet meer over gepraat.'

De baby’s van de afstandsmoeders zijn in afwachting van hun adoptie ondergebracht in tehuizen of op speciale kinderafdelingen. Zo brengen Annemarie, Ingrid en Leon hun eerste levensdagen door in de Vroedvrouwenschool in Heerlen. Hoe verschillend hun jeugd daarna in het adoptiegezin ook is, alle drie hebben ze last van het feit dat ze zijn afgestaan. 'Ik ben er, maar ik mag er niet zijn', aldus Annemarie.

De adoptie van een kind is in de jaren 60 en 70 een zenuwslopende procedure. De wachtlijsten voor wensouders zijn lang en per regio kunnen de criteria verschillen. En de adoptie verloopt niet altijd volgens het boekje, blijkt uit de verhalen. Zo wordt Jessica door een medewerkster van Moederheil aan een ongeschikt echtpaar gegeven, raakt haar dossier zoek en heeft niemand door dat ze zich in een onveilige situatie bevindt.

Marco en Pamela hebben een gelukkige jeugd. Toch krijgen ze, zoals zoveel geadopteerde kinderen, op latere leeftijd de behoefte om meer over hun afkomst te weten. De dossiers van de Raad voor de Kinderbescherming kunnen soms inzicht in het verleden geven, maar ook stigma’s bevestigen. Loes, van de Stichting voor Afstandsmoeders DNA, heeft vol verontwaardiging haar dossier gelezen: 'Daar wordt een moeder afgeschilderd die heel asociaal en labiel in het leven staat. Geen knip voor de neus waard!'

'Dossier Afgestaan', vanaf zaterdag 16 november wekelijks om 22.10 uur bij de NTR op NPO 2.