'Wie is Vladimir Poetin?': het verhaal van een Russische spion op Canvas

Aan de hand van uniek beeldmateriaal en getuigenissen uit Poetins naaste kring, zijn opposanten, slachtoffers en andere getuigen schetst de driedelige documentaire een bijzonder gedetailleerd en bijwijlen ontluisterend portret van de Russische president. Hoe hij geworden is wie hij is en Rusland met hem.

De documentaire toont hoe Vladimir Poetin erin slaagde zich op te werken van een onopvallende rekruut van de KGB tot de onbetwiste leider van Rusland en een van de machtigste mannen ter wereld. Al meer dan twintig jaar heeft hij de touwtjes stevig in handen in Moskou en in die tijd overleefde hij vier Amerikaanse presidenten.

Nu hij zijn ware gelaat toont, blikken we terug op zijn weg naar de top en de kostprijs daarvan.

Aflevering 1: De opkomst van Poetin
'Er is een opvallend hoog sterftecijfer de laatste twintig jaar onder mensen die zich verzetten tegen het regime van Poetin.'

Vladimir Poetin werd geboren in Leningrad (Sint-Petersburg) in 1952. Volgens auteur Alex Goldfarb was hij een schoolboefje dat alleen aan de gevangenis ontsnapte door zijn talent voor judo. Het harde leven en de armoede van de straten van Leningrad kon hij ontvluchten door bij de KGB te gaan. Hij spiegelde zichzelf daarbij aan de fictieve superspion Stierlitz, de Russische James Bond.

Zijn eerste job, in het sombere (Oost-)Duitse Dresden van midden jaren '80, bracht niet de glamour waar hij op gehoopt had. Tot overmaat van ramp viel de Berlijnse muur een paar jaar later, waarmee ook Poetins carrièremogelijkheden in rook leken op te gaan. Tegen de tijd dat hij naar huis terugkeerde, stond de Sovjet-Unie aan de rand van de ineenstorting. Poetin dook in de jaren '90 weer op als vertrouwenspersoon van de democratisch gekozen, maar uiterst corrupte burgemeester van Sint-Petersburg, Anatolij Sobtsjak.

Toen Sobtsjak in 1996 niet werd herverkozen, verhuisde Poetin naar Moskou. Hij klom er snel op in de gelederen van de FSB, de belangrijkste opvolger van de KGB, en positioneerde zich in de entourage van Boris Jeltsin. Die duidde hem aan als zijn premier en zijn opvolger. Toen het in het maart 2000 zover was, liet Poetin Jeltsin vallen als een steen.

Aflevering 2: Vijanden en Verraders
'Met vijanden kan hij leven, maar verraad dat tolereert Poetin niet. Hij is een wraakzuchtig man.'

Poetin kwam het Kremlin binnen als een kwetsbare en relatief onbekende president. De Russische oligarchen die vrij spel hadden onder Jeltsin, dachten in Poetin een partner te vinden. Maar Poetin deed zijn macht gelden en omringde zich met zijn eigen KGB-getrouwen. Deze aflevering gaat ook in op het verhaal van zakenman Boris Berezovsky en overloper Alexander Litvinenko, die zich beiden verzetten tegen Poetin en onder verdachte omstandigheden op Britse bodem om het leven kwamen.

Aflevering 3: Poetin voor altijd
De laatste aflevering begint in Salisbury in het Verenigd Koninkrijk met de vergiftiging van de Russische dubbelspion Sergei Skripal en zijn dochter. Daarna keren we terug naar 2012. Dat jaar werd Poetin opnieuw president, nadat hij vier jaar lang als premier zogezegd een stapje achteruit had gezet. Hoe langer hij aan de macht blijft, als premier of president, hoe meer protest hij oproept. Maar dat lijkt hem alleen maar te sterken in zijn overtuiging dat hij op de juiste plaats zit, dat hij er nodig is en blijft.

Deze laatste aflevering focust ook op Poetins besluit om de Krim te annexeren en een oorlog te beginnen in Oost-Oekraïne, en op de inmenging van Rusland in de politiek aan beide zijden van de Atlantische Oceaan en in het Midden-Oosten.

Putin: A Russian Spy Story
Nick Green en James Rogan – Rogan Productions voor Channel 4 © 2020.

'Poetin: Het Verhaal van een Russische Spion', vanaf dinsdag 1 maart om 22.45 uur op Canvas.