VRT NWS documentaire herdenkt aanslagen: '22/3 tien jaar geleden'

Bewakingscamera’s registreerden die dinsdag zoals altijd elke stap van reizigers, pendelaars, passanten. Maar ze tonen ook haarfijn het parcours van de daders tot het moment van de explosies. Unieke beelden, waarvan een selectie ook op het openbaar assisenproces zijn getoond. Ze zijn vandaag een cruciale bron om te begrijpen wat er precies is gebeurd. VRT NWS maakte een zeer zorgvuldige selectie van deze historische opnames en bekijkt ze tien jaar later samen met elf slachtoffers, nabestaanden, speurders en hulpverleners. Waar staan ze vandaag en welke impact heeft 22/3 gehad op hun leven? Hoe leven zij met de zichtbare of onzichtbare sporen? ​

Istvan werkt nog steeds op de luchthaven en bekijkt de beelden vol ongeloof: 'Kijk daar, daar val ik. Ik herinner me die scène niet meer. Echt niet. Ik herinner me niet meer dat ik op de grond viel.'

Stewardess Nidhi raakte zwaargewond. Haar foto ging de wereld rond. 'Ik zie nu op de beelden dat de dader vlak achter me liep net voor de explosie. Het volgende moment merkte ik dat ik op de grond lag. Ik herinner me dat ik als een soort voetbal door de lucht vloog en toen ik landde, was ik bewusteloos. Maar op dat moment was het alsof alle energie van de zon in mijn ogen zat. Het was alsof er een soort bliksemflits was.'

Kristel stapte zonder het te weten samen met de dader op de metro. Lange tijd zitten ze samen in de derde wagon tot de dader in Maalbeek uitstapt en in de tweede wagon plaatsneemt. Wanneer de metro vertrekt uit het station brengt hij om 9u11 zijn bom tot ontploffing. 'Een enorme luide knal. Een enorme schok ook. En dan lichtflitsen, een vuurbal en dan dikke vette zwarte rook. Je denkt vooral: oké, dit was het dan en hier stopt het.'

Federaal Procureur Ann Fransen benadrukt het belang van de bewakingscamerabeelden voor het onderzoek van de speurders. 'Dat was de eerste opdracht die ik gegeven heb. De camerabeelden moeten binnenkomen. We moeten zo snel als mogelijk weten wat er juist gebeurd is. We wisten dat er een derde bom was op de luchthaven, maar die was nog niet ontploft. We hebben die kunnen lokaliseren en onschadelijk maken omdat speurders het traject van de daders letterlijk konden zien.'

Over het gebruik van de beelden
De bewakingscamerabeelden zijn hard en kunnen gevoelig liggen bij slachtoffers en hulpverleners. Toch kiest VRT NWS ervoor om een zorgvuldig uitgekozen selectie van deze beelden te laten zien. Veel van de slachtoffers en hulpverleners die we spraken vinden het belangrijk dat de beelden getoond worden zodat hun leed erkend en nooit vergeten wordt. Sommigen zien dit ook als een deel van hun verwerking.

Amaëlle ervaart vandaag nog steeds fysieke klachten van de blast op de metro: 'Ik denk dat het misschien ook andere instanties kan helpen begrijpen wat er gebeurd is en welke gevolgen dat vandaag de dag nog steeds heeft in het dagelijks leven. Dankzij deze beelden, die soms meer zeggen dan woorden.'

Anderen willen liever geen beelden meer zien en daar heeft VRT NWS uiteraard ook alle respect voor. Beide standpunten komen in de documentaire aan bod en er worden enkel herkenbare beelden getoond van slachtoffers die daarmee instemden. ​ ​

De documentaire is opgevat als een historisch en maatschappelijk relevant document, met als doel het collectieve geheugen te bewaren en de gebeurtenissen te blijven kaderen. Omdat de aanslagen van 22/3 niet vergeten mogen worden, opdat jongere generaties kunnen zien wat er die dag gebeurde. ​

Deze documentaire werd gemaakt in nauw overleg met het Federaal parket, de slachtoffercel van het Federaal Parket en de Federale Politie.

Redactie: Caroline Van den Berghe, Machteld Libert, Katleen Willems
Eindredactie: Lin Delcour

Live herdenkingen op 22 maart op VRT 1 en VRT MAX
VRT NWS volgt op zondag 22 maart de hele ochtend de herdenkingen van de aanslagen onder de noemer Live herdenking aanslagen 22 maart. De uitzending start op VRT 1 en VRT MAX om 7.30 uur met de herdenking in de luchthaven van Zaventem. Om 8.50 uur volgt de herdenking bij metrostation Maalbeek. Om 10.30 uur blikt De zevende dag terug met Koen Geens en Jan Jambon. Om 11.30 uur is er de herdenking bij het monument op het Schumanplein. Het middagjournaal sluit aan om 13 uur.