VRT Checkweken voeren strijd op tegen desinformatie

Zo gebruikt 43% van de Vlamingen minstens maandelijks generatieve AI, terwijl 80% vreest dat AI helpt bij de verspreiding van foutieve informatie. Evenveel mensen denken dat het binnenkort moeilijk wordt om echt van nep te onderscheiden (Digimeter 2025). Met de VRT Checkweken biedt VRT de Vlaming een houvast in een digitale wereld waarin misleiding steeds moeilijker te herkennen is. Anna-Livia Smekens, Fatma Taspinar en Tim Verheyden treden op als ambassadeurs en duiken twee weken lang in de wereld van nepbeelden en -geluiden. ​

Griet De Craen, directeur Informatie: 'Op sociale media worden verhalen sneller gedeeld dan ze geverifieerd kunnen worden, winnen emoties het van feiten, en versterken algoritmes wat schuurt in plaats van wat klopt. In die wereld vol ruis wil VRT NWS Vlamingen helpen om echt van nep te onderscheiden. Daarom zet VRT NWS al jaren sterk in op factchecking, beeldverificatie en de verspreiding van mediawijsheid over desinformatie. Als publieke omroep is dat de kern van onze opdracht.'

Wanneer zien en horen niet langer vanzelfsprekend bewijs is
Deepfakes – nepbeelden of -geluiden die met artificiële intelligentie zijn gemaakt en levensecht lijken – maken vandaag deel uit van onze digitale realiteit. Wat ooit uitzonderlijk leek, is nu alledaags. Die evolutie brengt risico’s met zich mee: deepfakes worden gebruikt om desinformatie te verspreiden, ondermijnen het vertrouwen in informatie en maken online oplichting steeds geloofwaardiger. Vooral mensen in kwetsbare situaties lopen daarbij extra risico. In die realiteit is 'zien en horen' niet langer vanzelfsprekend bewijs.

Tijdens de VRT Checkweken zet VRT twee weken lang in op mediawijsheid rond deepfakes. Om mensen te helpen zien wat echt is, wat niet, en waar misleiding begint. Elk vanuit hun eigen expertise tonen ambassadeurs Anna-Livia Smekens, Fatma Taspinar en Tim Verheyden hoe deepfakes en desinformatie werken, hoe ze het vertrouwen in media onder druk zetten en waarom kritisch kijken en luisteren essentieel is. Door te tonen hoe misleiding werkt, wordt ze herkenbaar. En daardoor ook beter begrijpbaar. Daarnaast kan de Vlaming ook zelf aan de slag. Met ‘Doe de AI Check’, een digitale test in de app van VRT NWS, kan iedereen nagaan hoe goed ze nep van echt kunnen onderscheiden.

Anna-Livia Smekens, contentcreator en ambassadeur: 'Artificiële intelligentie is ons leven binnengeslopen als een - deels terechte - belofte om onze zotste verbeeldingen tastbaar te maken, ons werk te verlichten, een digitale vriend te zijn. Gaandeweg werd die vriend soms onbetrouwbaar. We laten het ons te vaak opleggen. 'Is dit AI?' zou een automatische reflex moeten worden in ons scrollgedrag.'

Doe de check
Met VRT NWS Check wil VRT een betrouwbare partner zijn voor alle Vlamingen die hun weg zoeken in een wereld waarin het steeds minder duidelijk is wat echt is en wat niet. Met een nieuw kanaal op Instagram en TikTok (vrtnws.check) focust de redactie op twijfelachtige beelden, video’s en verhalen: is dit echt of niet? Het aanbod combineert snelle factchecks en beeldverificatie met praktische tips en tools, zodat mensen ook zelf kritischer leren kijken. Wie onzeker is over de echtheid van content, kan de redactie rechtstreeks contacteren.

VRT NWS check
Die aanpak bouwt verder op een stevige basis. VRT zet al een aantal jaren fors in op de strijd tegen alle vormen van nepnieuws en online oplichting. Binnen de gespecialiseerde Check-redactie van VRT NWS werkt een team van journalisten met expertise in beeldverificatie, online onderzoek, datajournalistiek en factchecking. Zij volgen misleidende trends op de voet en toetsen claims, beelden en verhalen aan verifieerbare feiten.

Vlaams minister van Media en Brussel Cieltje Van Achter: 'Door artificiële intelligentie wordt desinformatie steeds geloofwaardiger en komt het vertrouwen in media en samenleving onder druk te staan. Wie vandaag online nieuws leest, video’s bekijkt of berichten deelt, moet alerter zijn dan ooit. Net daarom is het cruciaal dat Vlamingen kunnen rekenen op een publieke omroep die inzet op onafhankelijke journalistiek en mediawijsheid. Met de VRT Checkweken zet ze dat engagement bewust in de kijker en betrekt ze Vlamingen actief bij kritisch omgaan met informatie.'

Rond het thema desinformatie werkt VRT nauw samen met expertisepartners. In aanloop naar de VRT Checkweken werden de krachten gebundeld met VUB. Ook EDUbox, de samenwerking tussen VRT en Mediawijs die jongeren uit het secundair onderwijs laat kennismaken met maatschappelijke thema’s, heeft een eigen EDUbox Nepnieuws: Jouw checklist bij misleidende informatie. Verder heeft Universiteit van Vlaanderen eigen videopodcasts die het fenomeen van deepfakes en beeldmanipulatie wetenschappelijk uitleggen. Deze zijn gratis te bekijken op VRT MAX en via universiteitvanvlaanderen.be.