'Keuringsdienst van Waarde' ontdekt: meer dan helft extra vierge olijfolie geen extra vierge

Extra vierge olijfolie geldt als de hoogste kwaliteitsklasse binnen olijfolie en is een wettelijk beschermde kwalificatie. De olie moet afkomstig zijn van olijven die binnen 24 uur na de oogst uitsluitend op mechanische wijze worden verwerkt. Alleen een foutloze olie mag de naam extra vierge dragen. In een eerdere uitzending ontdekte Keuringsdienst van waarde dat veel olijfolie met namen als mild, klassiek en traditioneel bestaat uit geraffineerde olie. De les leek simpel: wil je échte olijfolie, kies dan voor extra vierge.

Maar vervolgens stuitte de Keuringsdienst op een nieuw probleem. In de schappen staan flessen extra vierge van €9 én €24 per liter. Op ieder etiket prijkt dezelfde belofte: 'superieur'. Maar als al die oliën dezelfde hoogste kwaliteit claimen, hoeveel extra kan vierge eigenlijk hebben?

Om daarachter te komen liet Keuringsdienst van waarde 27 gangbare extra vierge olijfolies onderzoeken door het officieel gecertificeerde Nederlandse Olijfolie Instituut. De onderzoeksuitkomst laat zien dat meer dan de helft van de onderzochte flessen volgens het officiële proefpanel niet aan de eisen voor extra vierge olijfolie voldoet. Vier onderzochte oliën blijken zelfs van zogeheten lampante-kwaliteit: olie afkomstig van olijven met ernstige kwaliteitsgebreken die in deze vorm niet geschikt is voor consumptie. Pas na raffinage kan deze olie worden gebruikt.

Opvallend is bovendien dat er geen verband blijkt te bestaan tussen prijs en kwaliteit. Onder de goedgekeurde én afgekeurde flessen bevinden zich zowel goedkope als dure merken. Wie denkt dat goedkoop duurkoop is, komt dus bedrogen uit. Een hogere prijs blijkt geen garantie voor échte extra vierge olijfolie.

Verslaggever Marijn Frank: 'De vorige keer leek het antwoord simpel: kies voor extra vierge. Deze keer blijkt dat juist dáár de grootste vraagtekens beginnen.'

De zoektocht voert naar Spanje, de bakermat van een groot deel van de olijfolie die in Nederlandse supermarkten wordt verkocht. Daar blijkt dat consumenten uiteindelijk vooral moeten vertrouwen op wat producenten beloven. Vertrouwen dat wat op het etiket staat ook daadwerkelijk in de fles zit, dat oude olie niet wordt gemengd met nieuwe. Kortom: dat extra vierge ook echt extra vierge is. Maar hoeveel controle zit er eigenlijk achter dat vertrouwen?

Wilma van Grinsven-Padberg, hoofdonderzoeker Olijfolie Instituut: 'In Nederland wordt ongeveer 20 miljoen liter olijfolie geïmporteerd. Daarvan test de overheid maar 26 flesjes per jaar. Dus je kunt nagaan dat de producent weet dat de kans om gepakt te worden ongeveer nihil is.'

Voor één uitzending liet Keuringsdienst van waarde daarmee al meer flessen onderzoeken dan er jaarlijks door de overheid worden gecontroleerd. Juist omdat extra vierge een wettelijk beschermde kwaliteitsclaim is, dringt zich één vraag op: wat is die claim nog waard als meer dan de helft van de onderzochte flessen volgens het officiële proefpanel niet aan de eisen voor extra vierge voldoet?

'Keuringsdienst van Waarde', vrijdag 2 oktober om 22.20 uur bij KRO-NCRV op NPO 1.