Het Rijksmuseum en de slavernij in documentaire 'Nieuw Licht' op NPO 2

zondag 14 februari 2021

'Het Rijksmuseum moet zichzelf opnieuw uitvinden'. Met deze uitspraak vat Valika Smeulders, hoofd Geschiedenis van het Rijksmuseum, de belangwekkende opdracht samen, die in 2017 werd gestart en nu is voltooid.

Drie jaar lang zijn conservatoren op zoek gegaan naar de verhalen, die nooit werden verteld. De verhalen over de relatie tussen de kunstwerken en het Nederlandse slavernijverleden. De documentaire 'Nieuw Licht - Het Rijksmuseum en de slavernij' van Ida Does (Sporen van suiker) laat van dichtbij zien hoe pijnlijk en  bevrijdend zo’n proces kan zijn. Voor het eerst in zijn geschiedenis richt het museum de focus op slavernij in de koloniale periode in zowel Brazilië, Suriname en het Caribisch gebied, als in Zuid-Afrika en Azië.


Een speciaal samengesteld nieuw team – bestaande uit twee witte en twee zwarte conservatoren – duikt de  archieven in en bekijkt objecten in een totaal 'nieuw licht'. Zo concluderen ze dat de metalen halsbanden, die in het depot te boek stonden als 'hondenhalsbanden', zeer waarschijnlijk een ander doel dienden. Ook wijst onderzoek uit dat Rembrandts meesterwerken 'Marten en Oopjen' een onmiskenbare link hebben met het slavernijverleden, iets dat tijdens de spectaculaire aankoop 5 jaar geleden niet bekend was.

De conservatoren kijken ook met andere ogen naar objecten waar ze eerder al veelvuldig naar hebben gekeken. Zoals de kleine zwarte jongen tussen de dertig witte schutters in het 7,5 meter brede schuttersstuk van Van der Helst uit 1640. 'Waarom heb ik die jongen nooit eerder gezien', vraagt senior conservator Eveline Sint Nicolaas zich af. 'Hoe kan het dat je héél vaak langs hetzelfde schilderij kunt lopen, en toch iets niet kunt zien?' Ook zij wordt zich bij het samenstellen nog bewuster van haar eurocentrische manier van kijken en visuele bagage.

Regisseur Ida Does maakt in de documentaire voelbaar hoe het slavernijverleden nog altijd doorwerkt in onze huidige samenleving. De manier waarop we naar dat verleden kijken, is eindelijk aan het veranderen. 'De witte positie is niet de neutrale positie', zegt conservator Maria Holtrop. Maar ook binnen de gelederen van het Rijksmuseum blijkt men soms moeilijk van die witte positie los te komen. Nieuw licht laat persoonlijke kantelmomenten en interne discussies over de tentoonstelling zien: zelfs de meest doorgewinterde conservatoren erkennen dat ze tot dan toe een eenzijdig perspectief op de geschiedenis hebben gehad. In Nieuw licht zien we wat het betekent als een museum zichzelf opnieuw uitvindt. En als het perspectief eindelijk kantelt.

De '2Doc Nieuw licht - Het Rijksmuseum en de slavernij' is een coproductie van Memphis Features en NTR, in samenwerking met Het Rijksmuseum.

'2Doc: Nieuw licht - Het Rijksmuseum en de slavernij', maandag 15 februari om 20.25 uur bij de NTR op NPO2.


TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

'Ferry' (foto: © Netflix/De Mensen 2021)

Amsterdam 2008. De bikkelharde Ferry Bouman werkt voor hasjbaron Brink, een machtige crimineel en Ferry's mentor. Op een dag wordt de bende bruut overvallen en raakt de zoon van Brink levensgevaarlijk gewond. Wanneer de sporen naar een groepje kampers in Brabant wijzen, wordt Ferry op pad gestuurd om de daders te vinden en af te maken. Na jarenlange afwezigheid keert Ferry terug naar zijn geboortestreek die hij lang geleden ontvluchtte. Het stroeve weerzien met de familie van wie hij vervreemd raakte, de terugkeer naar het kamperleven dat hij afgezworen had en de ontmoeting met zijn charmante buurvrouw Daniëlle kruipen langzaam onder zijn stalen pantser. Zijn spannende zoektocht leidt tot onverwachte ontknopingen en uiteindelijk wordt de loyaliteit van Ferry zwaar op de proef gesteld.

'Ferry', film uit 2021 met oa. Frank Lammers, om 20.40 uur op Eén.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 18:30
    Dierendokters 24/7
    19:00
    VRT NWS journaal
  • 18:20
    A perfect Planet
    19:20
    Schitt's Creek
  • 18:40
    De Hoppers
    19:00
    Karrewiet (VGT)
  • 18:20
    Lisa
    19:00
    VTM Nieuws 19 uur
  • 18:10
    De Planckaerts
    19:05
    Home and Away
  • 18:45
    The Simpsons
    19:45
    The Big Bang Theory
  • 17:55
    Motorway Cops
    19:05
    Police Interceptors
  • 18:40
    Spirit: Samen vrij
    19:00
    My Little Pony - Friendship is Magic: Rainbow Roadtrip
  • 18:50
    SOS Piet
    19:25
    Zomerrust
  • 18:50
    Midmid mondial
    20:00
    De Tafel van Vier
  • 18:35
    Criminal Minds
    19:30
    Bones
  • 18:40
    Highway Thru Hell Canada
    19:35
    Cops
  • 18:40
    The Santa Squad
    20:35
    A Christmas to Savour
  • 18:50
    De Chalet, 3 chefs, een feest
    19:05
    Heerlijke feesten met Colruyt
  • 15:00
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 16:00
    Wat Een Dag
    19:00
    al-1-maar-hits
  • 18:47
    DIY on Wheels
    19:11
    Wonen
  • 05:00
    Mobiliteit - Studio Commissie
  • 18:40
    Mauve.
    19:30
    Premier League World
  • 17:55
    Death in Paradise
    19:00
    Midsomer murders
  • 18:50
    Desperate Housewives
    20:35
    Six Degrees of Santa
  • 18:48
    NOS WK Journaal
    19:06
    André Rieu: Welcome to my world
  • 18:34
    Noord-Zuid-Oost-West
    19:15
    BinnensteBuiten
  • 18:44
    Het klokhuis
    19:00
    NOS Jeugdjournaal