Het Rijksmuseum en de slavernij in documentaire 'Nieuw Licht' op NPO 2

zondag 14 februari 2021

'Het Rijksmuseum moet zichzelf opnieuw uitvinden'. Met deze uitspraak vat Valika Smeulders, hoofd Geschiedenis van het Rijksmuseum, de belangwekkende opdracht samen, die in 2017 werd gestart en nu is voltooid.

Drie jaar lang zijn conservatoren op zoek gegaan naar de verhalen, die nooit werden verteld. De verhalen over de relatie tussen de kunstwerken en het Nederlandse slavernijverleden. De documentaire 'Nieuw Licht - Het Rijksmuseum en de slavernij' van Ida Does (Sporen van suiker) laat van dichtbij zien hoe pijnlijk en  bevrijdend zo’n proces kan zijn. Voor het eerst in zijn geschiedenis richt het museum de focus op slavernij in de koloniale periode in zowel Brazilië, Suriname en het Caribisch gebied, als in Zuid-Afrika en Azië.


Een speciaal samengesteld nieuw team – bestaande uit twee witte en twee zwarte conservatoren – duikt de  archieven in en bekijkt objecten in een totaal 'nieuw licht'. Zo concluderen ze dat de metalen halsbanden, die in het depot te boek stonden als 'hondenhalsbanden', zeer waarschijnlijk een ander doel dienden. Ook wijst onderzoek uit dat Rembrandts meesterwerken 'Marten en Oopjen' een onmiskenbare link hebben met het slavernijverleden, iets dat tijdens de spectaculaire aankoop 5 jaar geleden niet bekend was.

De conservatoren kijken ook met andere ogen naar objecten waar ze eerder al veelvuldig naar hebben gekeken. Zoals de kleine zwarte jongen tussen de dertig witte schutters in het 7,5 meter brede schuttersstuk van Van der Helst uit 1640. 'Waarom heb ik die jongen nooit eerder gezien', vraagt senior conservator Eveline Sint Nicolaas zich af. 'Hoe kan het dat je héél vaak langs hetzelfde schilderij kunt lopen, en toch iets niet kunt zien?' Ook zij wordt zich bij het samenstellen nog bewuster van haar eurocentrische manier van kijken en visuele bagage.

Regisseur Ida Does maakt in de documentaire voelbaar hoe het slavernijverleden nog altijd doorwerkt in onze huidige samenleving. De manier waarop we naar dat verleden kijken, is eindelijk aan het veranderen. 'De witte positie is niet de neutrale positie', zegt conservator Maria Holtrop. Maar ook binnen de gelederen van het Rijksmuseum blijkt men soms moeilijk van die witte positie los te komen. Nieuw licht laat persoonlijke kantelmomenten en interne discussies over de tentoonstelling zien: zelfs de meest doorgewinterde conservatoren erkennen dat ze tot dan toe een eenzijdig perspectief op de geschiedenis hebben gehad. In Nieuw licht zien we wat het betekent als een museum zichzelf opnieuw uitvindt. En als het perspectief eindelijk kantelt.

De '2Doc Nieuw licht - Het Rijksmuseum en de slavernij' is een coproductie van Memphis Features en NTR, in samenwerking met Het Rijksmuseum.

'2Doc: Nieuw licht - Het Rijksmuseum en de slavernij', maandag 15 februari om 20.25 uur bij de NTR op NPO2.


TVvisie Extra

Ontvang onze dagelijkse nieuwsbrief in je mailbox.

Klik hier om je in te schrijven

Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

logo Play4 logo

Tess en Ben Finnagan zijn een getrouwd koppel dat geld verdient met het zoeken naar schatten. De zaken gaan echter niet goed en ze zijn bijna bankroet. Ook hun huwelijk loopt op de klippen, want ze willen scheiden. Maar op dat moment vinden ze een aanwijzing die leidt naar een enorme schat.

'Fool's Gold', film uit 2008 met oa. Kate Hudson, om 20.35 uur op Play4.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 23:20
    Journaallus
    09:00
    Zomerbeelden
  • 23:35
    Canvaslus
    09:00
    Zomerbeelden
  • 22:40
    Geen uitzending
    06:00
    Tik Tak
  • 01:30
    Geen Uitzending
    06:05
    Brandweerman Sam
  • 02:10
    Geen uitzending
    07:35
    I Found the Gown
  • 01:35
    Onderbreking
    11:20
    Sturm der Liebe
  • 02:10
    Geen Uitzending
    13:30
    Relic Hunter
  • 20:15
    VTMKIDS nachtloop 2022
    05:55
    Thomas de Trein
  • 00:55
    Zenderonderbreking
    06:00
    Joe
  • 01:45
    Geen uitzending
    07:15
    Johan Segers - Tot op het bot: Het Varken
  • 02:30
    Geen uitzending
    08:50
    The Sky Is the Limit
  • 03:25
    LOOP Play6
    06:00
    NRJ Get Up
  • 01:00
    Zenderonderbreking
    08:00
    The Doctors
  • 03:25
    Tot op de graat
    03:45
    Soep!
  • 20:40
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 01:00
    Je Kijkt Naar De Sterren
    06:00
    Nog even soezen
  • 03:18
    De ambachter
    03:38
    Tooldokter
  • 06:00
    Geen programmagegevens beschikbaar
    05:00
    Mobiliteit - Studio Commissie
  • 03:20
    Café Eersteklas
    04:15
    San Titar
  • 03:30
    Silent Witness
    04:25
    Broadchurch
  • 03:15
    American Pickers
    04:35
    Millionaire Matchmaker
  • 03:26
    NOS Journaal (laat)
    05:55
    Nederland in beweging
  • 00:56
    Nieuwsuur
    07:00
    NOS Journaal met Gebarentaal
  • 02:26
    TekstTV
    05:33
    Bo Bear