Beluister de ontknoping van 'Het Verhaal van de Schaal'

Is de schaal inderdaad zoals eigenaar Ton denkt een miljoenen ontdekking uit de Ming periode? Hij heeft er tenslotte wetenschappelijk bewijs voor in de vorm van een Thermoluminuscentiestest, tot drie keer toe. De zoektocht naar antwoorden rond de schaal komt tot een ontknoping in de laatste aflevering, die nu te beluisteren is op NPO Luister.

Na een jaar zoeken naar duidelijkheid in de tegenstellingen rond de schaal, legt Simon in deze finale contact met het Jingdezhen Imperial Kiln Institute. Daar bevindt zich een soort 'genenbank' voor keramiek, waarin twintig miljoen scherven Chinees porselein in kaart zijn gebracht. Uit verschillende tijden heeft men zo een DNA profiel kunnen opstellen waarmee gezocht kan worden naar een match. Precies de representatieve databank die nodig is om de onderzoeksresultaten uit de zesde aflevering, verzameld in het laboratorium van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amsterdam, verder te kunnen duiden.

En hoewel daar in het laboratorium aan het Museumplein de voortekenen goed waren, komt het instituut in China tot een ontluisterende conclusie: de schaal, die de luisteraar leerde kennen als keizerlijke schaal uit de Ming-dynastie (1368-1644), kan niet ouder zijn dan het jaar 1722. Er komen stoffen in voor die in hun genenbank enkel voorkomen na dat jaar. De verhoudingen van een andere stof wijzen ook in de richting dat de schaal onmogelijk uit de Ming-periode kan komen. En na een uitgebreide analyse van alle beschikbare informatie komen ze tot de conclusie dat de schaal waarschijnlijk stamt uit de late 19e eeuw, of zelfs het begin van de 20e eeuw. En keizerlijk? Nee. Deze schaal moet komen uit de publieke ovens.

Daarmee dringt zich een volgende grote vraag op, die al boven de hele serie hing: als de schaal niet Ming is, valt er dan iets af te dingen op de TL-test, tot drie keer toe?

Nu de schaal een concreet voorbeeld is van hoe de TL-test ernaast gezeten heeft, komen de omfloerste verhalen uit de connaisseurswereld in een ander licht te staan. Er werd steeds wel gehint op een onbetrouwbaarheid, maar die kon niet worden ingevuld. Terug bij onafhankelijk TL wetenschapper Jakob Wallinga aan de Wageningen University and Research, komen te puzzelstukjes bij elkaar. Deze test, die door commerciële testinstituten wordt aangeboden als een absolute test, blijkt veel meer onzekerheid in zich te hebben dan wordt gecommuniceerd.

In deze slotaflevering komt aan het licht waar de onverklaarbare tegenstellingen rond de schaal hun oorsprong vonden. Hoe zal verzamelaar Ton reageren nu zijn schaal niet de geschiedenisboeken in gaat?

'Het Verhaal van de Schaal' is gemaakt door Simon Heijmans, de eindredactie ligt in handen van Marion Oskamp, met wie hij eerder de populaire podcastserie 'De Brand in het Landhuis' maakte.