Zondag in 'Panorama': de snelheid van het geld

Rond twintig voor drie op donderdagmiddag 6 mei 2010 stortten de Amerikaanse financiële markten om niet direct aanwijsbare redenen en met ongekende snelheid in. Het was nog niet goed drie uur of alles was weer bij het oude.

Amper twintig minuten duurde de crash, maar hij zegt ongelofelijk veel over de financiële wereld van vandaag. Want het mondiaal financieel systeem is van een verzameling beursvloeren veranderd een netwerk van 'zwarte dozen'. Alles behalve transparant en met de snelheid van het licht.

De handel op de financiële markt is verregaand geautomatiseerd. 'Op de beurs heb je tegenwoordig moderne zwarte dozen. In die dozen zitten enkele regels of algoritmes verborgen die bepalen dat ze op woensdag kopen en op donderdag verkopen. Wij weten niet wat er in zit, dat is het interessante. Het is als poker, waarbij je de kaarten van de tegenstander niet kunt zien maar je wel weet hoeveel ze inzetten', aldus Rishi Narang, fundmanager.

Geschat wordt dat high frequency traders nu verantwoordelijk zijn voor meer dan de helft van het volume op de Amerikaanse aandelenmarkten. Computers die geld verdienen door met milliseconden verschil te kopen en te verkopen.

De snelheid waarmee er verhandeld kan worden is voor sommigen een reden om te pleiten voor meer automatisering. Maar die snelheid maakt dat het financiële proces de mensenmaat steeds meer overstijgt. Bovendien weet geen enkele toezichthouder wat er precies in die zwarte dozen zit.

Money & Speed: Inside the Black Box – VPRO Tegenlicht, 2011.

'Panorama', zondag 8 mei om 20.10 uur op Canvas.