'Bonjour Congo': Rudi Vranckx op zoek naar het echte Congo

Als kind al was Rudi Vranckx gefascineerd door Congo. In de jaren ‘70 leerde hij op de schoolbanken over Stanley, en de kleine Rudi droomde ervan om zelf de Congorivier af te varen. Hij herinnert zich nonkel pater die kwam vertellen over de negertjes en besloot toen al dat ook hij ooit naar Afrika zou trekken.

Rudi begint zijn reis in het oosten van Congo, aan de grens met Burundi. Een bootreis over het reusachtige Tanganyika-meer brengt hem naar Kalemie, het vroegere Albertstad. Vandaar reist hij heel Congo door, van noord naar zuid en van oost naar west.

Zijn metgezel is een oude koloniale reisgids uit 1958: A.J. Moeller de Laddersous e.a., Congo Belge et Ruanda-Urundi, Guide du Voyageur - Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi, Reisgids. Het in nep-slangenleer gebonden boek vol weetjes en praktische tips voor reizigers in en naar Belgisch-Congo was ooit een bestseller. De schrijvers zagen een bloeiende toekomst voor de kolonie én voor het toerisme aldaar. Het beeld dat ze schetsen, is soms grof op het racistische af, soms slaan ze de nagel op de kop. Het boek symboliseert de clash tussen Belg en Congolees, tussen twee culturen en twee denkwerelden. Maar in Bonjour Congo komt de koloniale tijd ook opnieuw tot leven dankzij een unieke selectie van archiefbeelden. Vaak is het contrast met hetzelfde beeld vandaag schrijnend.

Want wat Rudi Vranckx in Congo aantreft, kon hij zich in zijn stoutste dromen noch zijn ergste nachtmerries voorstellen. Congo is extreem, in elk opzicht: de chaos en de ruïnes, de schoonheid en de gevaren, de opportunisten en de vechters. Rudi praat met doodgewone mensen als majoor Honorile, een vrouwelijke officier bij de zedenpolitie die in de door oorlog geteisterde Kivu op verkrachters jaagt, maar even goed hun slachtoffertjes moederlijk opvangt. Of de familie Pioka, die beweert (en met documenten staaft) dat ze eigenaar is van een groot gebied waaruit nu een buitenlandse firma de olie wegzuigt.

Maar Rudi ontmoet ook invloedrijke figuren als de kleurrijke gouverneur Katumbi, de ongekroonde heerser van Katanga, de schatkamer van Afrika. Of princesse Claude, de even minzame als imposante afstammelinge van een legendarische Congolese koning. Rudi praat met een paar hardleerse oudkolonialen en een hele congregatie vrolijke nonnetjes, hij dwaalt door bruisende volkswijken maar ook door leegstaande fabrieken en laboratoria die zorgvuldig onderhouden worden door een paar idealistische Congolezen, als schone slaapsters die wachten op een verlossende kus.

En af en toe wordt zijn reis een echte tocht naar the heart of darkness. Zoals in Yakoko, een dorp waar al dertig jaar geen blanke een voet heeft gezet, en waar Rudi kennismaakt met Moïse le Libérateur, de lokale heerser en sekteleider die door zijn volgelingen als een god vereerd wordt.

Het echte Congo, door de ogen van Rudi Vranckx. Vaak hard, schokkend, deprimerend. Soms ontroerend mooi. Maar altijd verrassend, zelfs voor hen die ooit dachten dat ze er de baas waren.

De reeks bestaat uit zes reguliere afleveringen die worden uitgezonden vanaf donderdag 6 mei. Daarnaast is er nog een samenvattende compilatie-aflevering met extra-interviews op onafhankelijkheidsdag zelf, woensdag 30 juni. Er is ook een uitgebreide website en een interactief project dat een inventaris wil opmaken van de Congolese erfenis in België.

Rudi Vranckx maakte niet alleen televisiereeks voor Canvas, maar schreef ook een boek over zijn reis: De ontdekking van Congo. Ook daarover verder meer.

Aflevering 1 : Het verloren paradijs
De eerste etappe van zijn reis brengt Rudi Vranckx naar Kalemie, het vroegere Albertstad. Ooit een bruisende plek aan het prachtige Tanganyika-meer en dé draaischijf voor het transport in Midden-Afrika, nu een ingeslapen provinciestad waar iedereen lijkt te wachten op een heropleving die maar niet vanzelf wil komen. Rudi praat er met
woedende spoorwegarbeiders en hun charismatische vakbondsleidster, met een bootkapitein die niet kan navigeren, en een groep scholieren die hun mening over de Belgen niet onder stoelen of banken steken. Hij maakt de moderne versie mee van een eeuwenoude stammentwist, ontdekt hoe België uitgerekend hier de Duitsers versloeg, en dwaalt door een fabriek die al 19 jaar als een schone slaapster wacht op een buitenlandse prins met veel geld...

'Bonjour Congo' online
'Bonjour Congo' krijgt ook een uitgebreid online-luik, met allerlei extra’s en een interactief project dat een inventaris wil opmaken van de Congolese erfenis in ons land. Het publiek wordt uitgenodigd om foto’s te posten op de website. Bij elke foto hoort ook een verhaal of anekdote. De mooiste en meest interessante foto’s worden verzameld voor een tentoonstelling in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (Afrikamuseum) in Tervuren. Daarnaast zijn er ook heel wat mooie prijzen te winnen.

De website Rond de televisiereeks Bonjour Congo wordt ook een uitgebreide website uitgebouwd. Vanop de startpagina van http://www.canvas.be/bonjourcongo ontdekt de bezoeker vanaf 1 april aan de hand van een interactieve kaart alles over de geschiedenis van Congo, uitleg over het programma en beelden uit de diverse afleveringen. Rudi Vranckx gaat ook online op ontdekkingstocht door Congo en trekt door het hele land. Van Kalemie tot Lubumbashi, van Kivu tot Kisangani, en van Bas-Congo tot in Kinshasa. Tijdens zijn reis hield Rudi Vranckx een dagboek bij. Passages daarvan staan op de website, geïllustreerd met foto’s en videofragmenten. Bij zijn rondreis door Congo laat Rudi Vranckx zich leiden door een toeristische koloniale reisgids: ook die kan de bezoeker van de site ontdekken. Tot slot bevat de site ook een uitgebreide lijst met links naar een hele reeks andere Congoprogramma’s,
evenementen en activiteiten rond Congo 2010.

Het boek bij de reeks 'Bonjour Congo'
Rudi Vranckx maakte niet alleen een televisiereeks voor Canvas, maar schreef ook een boek over zijn reis door Congo. Wat blijft er nog over van de Belgische koloniale aanwezigheid in Congo? En, belangrijker, wat blijft er eigenlijk over van Congo? Met De ontdekking van Congo schreef Rudi Vranckx een meeslepend en confronterend boek
over een land dat voor ons vooral uit herinneringen bestaat.

De ontdekking van Congo werd geschreven door Rudi Vranckx en is uitgegeven door Meulenhoff / Manteau in samenwerking met Canvas. De ontdekking van Congo ligt in de boekhandel vanaf 16 april 2010.

Prijs: € 19,95

'Bonjour Congo', vanaf donderdag 6 mei om 20.40 uur op Canvas.