'The Planet': 4-delige documentaire nieuw bij Canvas

N

egenentwintig deskundigen geven hun mening over de staat van de planeet Aarde. Van Kenia tot Brazilië, van Shanghai tot Groenland vertellen professoren, geologen, metereologen, economisten, waterdistributeurs, managers, ondernemers en andere betrokkenen wat er gebeurt met onze planeet. Daarnaast geven ze hun visie op de gevolgen van de veranderingen op klimatologisch, geografisch en antropologisch gebied in het verleden en de nabije toekomst.

De documentaire doet meer dan feiten opsommen over het broeikaseffect. Hij toont hoe snel het klimaat de laatste tijd evolueert. De menselijke druk op water, lucht, flora en fauna had millennia lang slechts een beperkt en plaatselijk effect. Door de globalisering is dat veranderd: voor het eerst in de geschiedenis kunnen onze eigen activiteiten en manier van leven een invloed hebben op ecosystemen aan de andere kant van de wereld.

Is de opwarming van de Aarde een structureel probleem? Is de gemiddelde temperatuur op Aarde echt gestegen en zal hij nog verder stijgen? Wat zijn de gevolgen daarvan? Zullen natuurrampen in de toekomst nog frequenter en gevaarlijker worden? Zullen 'klimaatvluchtelingen' in de toekomst de grootste groep migranten vormen? Als dat allemaal waar is, hoe zal de wereld er in de toekomst er dan uitzien?

Citaten, feiten en voorbeelden worden in vlot tempo gepresenteerd en leiden ons naar die ene ultieme vraag: kunnen we die evolutie nog omkeren of zullen we ons moeten aanpassen aan die nieuwe wereld? En de conclusie is: het is nog niet te laat. Maar er is vooral een mentaliteitsverandering nodig. Het is nog niet te laat, maar deze serie is een wake-up call.'

Deel 1: The Earth System – 7.12
In de eerste aflevering gaat het over de globale gevolgen van de geïntegreerde wereldeconomie op de natuursystemen op aarde. Bossen verdwijnen, de erosie neemt toe, woestijnen breiden uit, temperaturen lopen op, de ijskappen smelten, het aantal overstromingen en andere natuurrampen neemt toe, dier- en plantensoorten sterven uit, enz. En dat is vooral onze eigen schuld. De mens heeft een grotere impact op de aarde dan welke geologische of klimatologische kracht ooit. En we zullen daar zelf de gevolgen van dragen. Nu al lijdt een miljard mensen onder chronisch watertekort. Het aantal klimaatvluchtelingen stijgt exponentieel. En alles houdt verband met elkaar. Als we willen overleven, zullen we moeten veranderen.

Deel 2: Nature's Resources – 14.12
De natuurlijke rijkdommen en grondstoffen op aarde zijn eindig. Als we blijven leven volgens het Westerse consumptiemodel, dan raken ze op een bepaald moment onherroepelijk uitgeput. Onze 'ecologische voetafdruk' is veel te groot. Vooral nu de economie in gigantische landen als China en India ook aan een razend snel tempo groeit. Hoewel de westerse landen niet het morele recht hebben om die landen met de vinger te wijzen, moeten we toch op zoek gaan naar een alternatief economisch model.

Deel 3: Humankind and Nature – 21.12
Dat we ecologische systemen kunnen vernietigen, hebben we al bewezen, maar ze herstellen, dat is een andere zaak. Vele mensen hebben er ook geen besef van hoe belangrijk ecosystemen zijn. We zijn ecologische analfabeten geworden: we hebben geen voeling meer met de natuur en haar rol in ons dagelijks bestaan. Stadsmensen 'verbruiken' meer natuur dan mensen op het platteland. Vijftien procent van alle planten zijn met uitstreven bedreigd, 12% van de vogels, 20% van de reptielen, 31% van de amfibieën, 23% van de zoogdieren en 40% van de vissen. We staren ons vaak blind op de bedreigde grote diersoorten, maar zien het belang van de kleinere over het hoofd. Het verlies van de helft van de zoogdieren zouden we misschien nog kunnen overleven, maar wanneer de helft van de insecten zou verdwijnen, dan is de ramp compleet. Want zij zorgen voor het evenwicht in de natuur. Nog zo'n gevaar is de monocultuur. We dreigen volledig afhankelijk te worden van geïndustrialiseerde high-tech landbouw. Die zorgt niet alleen voor eenzijdige producten met beperkte voedingswaarde, maar ook voor grote vervuiling. Bovendien maakt hij ecosystemen bijzonder kwetsbaar.

Deel 4: Choices and Consequences – 28.12
Wat kunnen we doen om de aarde leefbaar te houden? Kyoto is niet genoeg. Er moeten moedige politieke keuzes worden gemaakt. Paradoxaal genoeg kan ook technologie de natuur helpen. Maar er moet vooral een mentaliteitsverandering komen. Daar hebben we hooguit 50 jaar de tijd voor. Als we onze levenswijze in die periode niet drastisch veranderen, dreigt een ecologische catastrofe. In de voorbije veertig jaar is het aantal natuurrampen verviervoudigd. Er zijn zes keer meer overstromingen, vijf keer meer stormen en tien keer meer branden. De toekomst ziet er somber uit. In deze laatste aflevering worden een aantal mogelijke scenario's geschetst. We hebben nog een paar decennia om te veranderen. Als we te lang wachten, is het onherroepelijk te laat…

'The Planet', vanaf vrijdag 7 december om 20.50 uur op Canvas.