Zondag in 'Pointer': naaktfoto's en medische gegevens van klanten nepdatingsites door medewerkers in te zien

Klanten delen die gegevens in de veronderstelling dat ze een privégesprek met een mogelijke online liefde hebben, maar dat blijken nepprofielen te zijn. Medewerkers van deze chatplatforms kunnen deze gegevens inzien en ze gebruiken om klanten in een gesprek betrokken te houden. Dat blijkt uit onderzoek van 'Pointer' (KRO-NCRV) naar nepdatingsites.

Voor het opslaan en verwerken van bijzondere persoonsgegevens is uitdrukkelijke toestemming van klanten nodig. Op deze chatplatforms, waar klanten per verzonden bericht betalen, wordt daar niet naar gevraagd. De gegevens worden verkregen in gesprekken die voor klanten privé lijken, maar in feite met een medewerker van het bedrijf worden gevoerd. Daarmee overtreden deze websites de privacywetgeving AVG en misleiden ze klanten, concluderen juristen Sara Eskens en Martien Schaub van de Vrije Universiteit Amsterdam.

De ACM, die niet inhoudelijk kan reageren op de onderzoeksresultaten zonder zelf onderzoek te hebben gedaan, licht het consumentenrecht toe: 'Je mag niet misleiden', zegt Edwin van Houten, directeur Consumenten bij de ACM. Bedrijven moeten eerlijk zijn over het product of dienst die zij aanbieden. 'Zeker als je ernaar vraagt, moet je gewoon direct en duidelijk geïnformeerd worden of je te maken hebt met echte mensen of met nepprofielen waar je geen afspraak mee kunt maken.'

'Er is een grens tussen verleiden en misleiden, en die is soms best ingewikkeld om te zien', aldus Van Houten. 'Maar uiteindelijk voel je als chatoperator dondersgoed aan waar je mee bezig bent. Als die consument een vraag heeft aan jou, en je praat eromheen en je misleidt – ik kan niet anders dan dat woord gebruiken – dan is dat gewoon fout.' Volgens hem gaat dat in deze sector nog lang niet altijd goed. 'Ik maak me op basis van de signalen die we krijgen nog steeds wel zorgen.'

De AP (Autoriteit Persoonsgegevens), die ook niet inhoudelijk kan reageren op de resultaten van het onderzoek, heeft in het verleden nog geen sancties opgelegd aan chatplatforms die zich als datingsite voordoen. Over het mogelijke risico van het opslaan van zulke bijzondere persoonsgegevens: 'Wat privé is, moet privé blijven', aldus een woordvoerder. 'En dat geldt voor bijzondere persoonsgegevens nog iets meer dan bij dingen zoals je mailadres of telefoonnummer. Als het gaat om je seksualiteit of gezondheid, dan wil je niet dat die gegevens zomaar op straat belanden of bij partijen die ze niet mogen hebben.'

Ook de bescherming van deze gevoelige gegevens voor werknemers in een bedrijf moet goed georganiseerd zijn, vindt de AP. 'Bijzondere persoonsgegevens kunnen heel veel over een mens prijsgeven. Daarom moeten ze echt heel goed beschermd worden door bedrijven. Hoe bijzonderder de persoonsgegevens, hoe beter die bescherming moet zijn.'

'Pointer' sprak met meerdere oud-medewerkers die chatberichten voor deze platforms hebben geschreven: de zogeheten chatoperators. Daarbij hebben we de handleidingen en werkinstructies van vijf chatbedrijven in handen gekregen. Daaruit blijkt dat chatoperators nergens worden geïnstrueerd over de gevoeligheid van en veilige omgang met deze persoonsgegevens.

Ook zijn we als chatoperator gaan werken voor zo’n bedrijf. Zonder enige achtergrondcheck of fysieke ontmoeting krijgen we toegang tot de gevoelige persoonsgegevens van klanten. In de chatgesprekken wordt duidelijk dat klanten overtuigd zijn dat ze met een bestaand persoon praten. In die veronderstelling delen ze hun medische gegevens, seksuele voorkeuren en naaktfoto’s. De chatoperators moeten die gegevens vastleggen in logboeken, zodat andere medewerkers op een later moment het gesprek eenvoudig kunnen overnemen.

'Pointer', zondag 25 september om 21:10 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.