'VPRO Tegenlicht': op de grens van het ideaal

Door de oorlog in Oekraïne heeft de strijd voor vrijheid en democratie overal ter wereld nieuwe betekenis gekregen. Dichtbij huis, in Polen, stromen hoop en teleurstelling nadrukkelijk samen.
'Tegenlicht' onderzoekt hoe idealen overleven in tijden van diepe crisis. Vier jonge activisten, uit Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Polen zelf, nemen iedere dag opnieuw de handschoen op. Wat betekent vrijheid voor hen?
Voor elk van de vier geportretteerde activisten uit Op de grens van het ideaal geldt dat hun wens om zich uit te spreken tegen onrecht verder gaat dan hun weerzin tegen de autoritaire regimes in eigen land alleen: verzet zit bij ieder van hen in hun genen.
De Wit-Russische Jana Shostak wist al op jonge leeftijd dat ze wilde vluchten toen ze in de problemen kwam nadat ze in Minsk een protestleus in de sneeuw had geschreven. Inmiddels gebruikt ze haar lijf als canvas om aandacht te vragen voor de politieke onderdrukking thuis, én voor onrecht in Polen dat eerst Irakese en Syrische vluchtelingen aan de grens tegenhield, en nu de vluchtelingenstroom uit Oekraïne overlaat aan vrijwilligers zoals zij.
De Poolse activist Janek Spiewak maakt zich grote zorgen over de reactie op die vluchtelingenstroom. Hij voert al zijn hele volwassen leven strijd tegen Poolse oligarchen en de neo-liberale staat. De generatie van de grootouders van Spiewak bouwden Polen op uit het naoorlogse stof, maar de generatie die volgde privatiseerde de boel, en ‘verkwanselden’ daarmee de sociale orde. Nu zitten Spiewak en zijn generatiegenoten met de gebakken peren: er zijn amper sociale voorzieningen, ziekenhuizen functioneren niet, de rechtsstaat staat onder druk, en de woningnood is hoog. Met meer dan twee miljoen vluchtelingen uit Oekraïne ziet de toekomst er zorgelijk uit.
Bij de Russische Aleksandr Konovalov, zoon van een Wit-Russische moeder en een Oekraïense vader, is het inzicht om zich uit te spreken geleidelijk ontstaan. De komst van duizenden vluchtelingen naar de Poolse stad Wroclaw, zijn thuishaven, heeft de activist in hem wakker gemaakt. Getrouwd met een Poolse vrouw, en gevlucht uit Moskou na jaren van zorgen over de Russische onderdrukking, probeert hij zijn landgenoten op andere gedachten te brengen. De positie van Rusland als agressor vindt hij extra pijnlijk omdat zijn bloedeigen oudoom bij de bevrijding van Wroclaw op nazi-Duitsland gewond raakte. Wat is er met de Russische heldenmoed van die tijd gebeurd?
De Oekraïense Daria Kaleniuk is de enige recente vluchteling van het stel. Als initiatiefneemster van een organisatie die corruptie in Oekraïne aanpakt, heeft ze geregeld de Oekraïense overheid tegen de haren in gestreken. Corrupte oligarchen met Russische banden zijn in het hele voormalige Oostblok terug te vinden. Zij was dan ook degene die als eerste pleidooi hield voor het aanpakken van Russisch grootkapitaal. Daarom voelde ze zich niet veilig en is ze op de tweede dag van de oorlog naar Polen gevlucht. Nu lobbyt ze voor het verschepen van oude F-16’s uit het Westen en stuurt ze helmen en kogelvrije vesten naar Oekraïne. Haar strijd tegen corruptie moet voorlopig wachten.
Credits
Regie: Floris-Jan van Luyn
Research: Floris-Jan van Luyn
Lukasz Dlugolecki en Arnout Arens
Productie: Jeroen Beumer
Eindredactie: Doke Romeijn & Geert Rozinga
'VPRO Tegenlicht: Op de grens van het ideaal', maandag 9 mei om 20.20 uur bij de VPRO op NPO 2.
Met één klik kies je in Google dat je graag resultaten krijgt van TVvisie. Zo mis je nooit meer onze laatste nieuwtjes.
Voeg TVvisie toe als
voorkeursbron in Google
TVvisie Extra
Onze apps
Meest recente
- Exit voor Bruine Medhi in 'De Slimste Mens ter Wereld': tien deelnames, maar geen finaleweken
- Jan-Willem Roodbeen en Jeroen Kijk in de Vegte nieuwe teamcaptains in 'De Radio 10 Top 4000 Muziekquiz'
- Kijkcijfers: 13, 14 en 15 november 2026
- 'De Nieuwe Frontlijn': Rudi Vranckx neemt je mee naar de frontlijnen van een nieuwe wereldorde
- Jeroen van Koningsbrugge terug met nieuw seizoen 'Jeroen's Abandoned Adventures' bij Discovery en HBO Max
- Floortje reist over de oceaan naar Gili Air
- Peter Goossens dropt een bom in 'Mijn Restaurant' en stuurt chefs naar kookarena voor 800 gasten
- Staf Coppens breekt aan de telefoon met zijn mama: 'Dan is België ver'
- 'De Wereld in Eindhoven': wat gebeurt er als de wereld naar je stad komt?
- 'Iedereen reddingsvest aan!': 'Over De Oceaan'-crew komt in hevige squall terecht
- Vertrouwde favorieten en opvallende stijgers in de 'NPO Radio 5 Evergreen Top 1000'
- Grote technische storing bij VRT: ‘Touché’ en ‘De Pré Historie’ vallen plots weg
- 'Dijkstra & Evenblij Ter Plekke' zondag live vanuit Groningen
- Dit hoor je zondag in 'Vroege Vogels' op NPO Radio 1
- Radio 10 maakt de 'Top 4000' van 2026 bekend
Multimedia SPOTLIGHT
-
Grote verrassing in 'Dancing With The Stars' -
Vecht Wout Bru zich terug in 'Expeditie Robinson'? -
Kijk zondag naar 'De Feesttafel' op njam! -
Gert zijn grootste droom komt uit -
Andrei Lugovski ontroert de jury van 'Sing Again' -
Ijskoude douche voor kandidaten 'Mijn Restaurant' -
Kijk de nieuwe trailer van 'The Further Mis-Adventures Of Cliff Booth' -
Kijk de eerste teaser van 'The Pitt' seizoen 3 -
Christoff over zijn hartoperatie in 'De Operatiekamer' -
Nooit eerder vertoonde beelden van seizoen 5 van 'De Verraders' -
Stephanie Coorevits kroont zich tot koningin van 'De Verraders' -
Hoge golven eisen eerste slachtoffer in 'Over De Oceaan' -
Docu 'De Schiphol Diamantroof' binnenkort nieuw op Videoland -
Dit is de aftermovie van Qmusic Highlights in Mechelen -
Dit is de nieuwe begingeneriek van 'Familie', gezongen door Metejoor -
Zeeziekte slaat genadeloos toe bij Timon Verbeeck in 'Over De Oceaan' -
Dorien Nuyts beleeft culinaire nachtmerrie in 'Expeditie Robinson' -
'Ik verdien het om te blijven zitten!' -
Kijk de trailer van 'Beauty and the Geek' op Prime Video -
'De Hel van Breendonk' nieuw op VRT MAX en VRT Canvas -
Kijk een nieuw seizoen van 'De Wereld van Plopsa' bij VTM -
Marie over de nieuwe poetshulp in 'De Tafel van Ruben' -
Maak kennis met de nieuwe poetshulp van 'De Verhulstjes' -
Dit is de nieuwe begingeneriek van 'Familie', gezongen door Metejoor -
Cul de Bas zoekt nog meer risico in de finale van 'Got Talent' -
Kijk mee binnen bij Vlaanderens grootste online sterren -
Mini Made2Move klaar voor de finale van 'Got Talent' -
Conner Rousseau in 'Anastasya op een Ander' -
Astrid Coppens over paniek tijdens haar eerste bevalling -
Verrassende plottwist in 'Love Island VIPS'
Kijktip van de dag

Na een culinair hoogtepunt aan een vleesmuur in Amsterdam trekken de goldies verder de stad in om er zich onder te dompelen in het bredere culturele aanbod: van speelgoed voor volwassenen tot geestverruimend gebak. Maar Amsterdam heb je pas echt gezien vanaf het water, dus neemt Mieke haar vriendinnen mee voor een boottrip op de grachten.
'De Goldies', om 22.10 uur op VRT 1.




































