'VPRO Tegenlicht': Expeditie beter Nederland

woensdag 29 november 2023

Nederland ziet zichzelf graag als vooruitstrevend. Maar waar we ooit koploper waren op het gebied van water, woningbouw en emancipatie, zakken we nu op de ranglijsten. Waar doen ze het beter?

'VPRO Tegenlicht' gaat op zoek naar voorbeelden in het buitenland en laat aan de hand van drie krachtige ideeën zien hoe het anders kan.

'Gemeindebauten': sociaal wonen
Oostenrijk staat misschien niet bekend als het meest vooruitstrevende land op aarde, maar als het gaat om sociale woningbouw en betaalbaar wonen staan ze bovenaan. Regisseur Arnout Arens reist af naar de hoofdstad Wenen, waar maar liefst 60% van de bevolking in sociale huurwoningen woont. Deze stad is zelfs uitgeroepen tot de leefbaarste stad ter wereld. Hier zijn huurprijzen van €250 voor een appartement van 50 vierkante meter heel normaal. In Graz, de tweede stad van het land, worden onder leiding van burgemeester Elke Kahr ook nieuwe sociale woningen gebouwd. Sociale woningbouw voor bijna iedereen is in Oostenrijk de norm, kan dat ook in Nederland?

'Sprakkar': sterke vrouwen
IJsland prijkt al vele jaren bovenaan internationale lijsten als het gaat om gendergelijkheid. Regisseur Esmée van Loon bezoekt het eiland tijdens een historische 'kvennafrí' (vrouwenstaking) om te ontdekken wat Nederland kan leren van de IJslanders op het gebied van gendergelijkheid. Samen met de first lady van IJsland, Eliza Reid, onderzoekt ze het geheim van 'sprakkar,' een IJslands woord dat staat voor bijzondere, sterke vrouwen. Ligt het geheim in apps zoals Heima, waarmee eerlijke taakverdeling in huis wordt bevorderd? Of in vrouwelijk leiderschap in de politiek, dat heeft geresulteerd in gelijk ouderschapsverlof? Of is het vooral hun strijdlust en bereidheid om collectief in actie te komen?

'Omi ni mi': ik ben water
In Nigeria laat regisseur Clarice Gargard ons kennismaken met Makoko, een drijvende sloppenwijk aan de rand van de hoofdstad Lagos. Architect Kunlé Adeyemi ziet iets bijzonders in deze wijk. De bewoners leven op en rondom het water: ze vissen, gaan naar school en doen hun boodschappen op het water. Maar vooral hun spirituele band met het water is opmerkelijk, ze beschouwen het als een deel van henzelf. Deze benadering staat in schril contrast met het Nederlandse waterbeheer. Met het project 'Water Cities' richt Adeyemi zich op het ontwerpen en bouwen van betaalbare, duurzame en lokaal gebouwde drijvende architectuur.

Met: Elke Kahr (burgemeester van Graz), Eliza Reid (presidentsvrouw van IJsland) en Kunlé Adeyemi (architect)

Regie: Arnout Arens, Clarice Gargard en Esmée van Loon
Research: William de Bruijn, Sharine Rijsenburg en Chris Vijn
Producer: Koos van de Merbel, Regina Rijpkema en Marie Schutgens
Eindredactie: Geert Rozinga en Julia Veldman

'VPRO Tegenlicht: Expeditie beter Nederland', donderdag 30 november om 20.30 uur bij de VPRO op NPO 2.