'VPRO Tegenlicht': De consultant regeert

zaterdag 10 mei 2025

In de laatste tv-aflevering onderzoekt 'VPRO Tegenlicht' de rol van consultants binnen het Nederlandse bestuur. In samenwerking met theatergroep De Verleiders, belichten we de wisselwerking tussen overheid en consultancy.

Terwijl de overheid taken uitbesteedt, groeit de invloed van externe adviseurs.


Consultancybureaus spelen een steeds grotere rol in beleidsvorming, en de kosten hiervan nemen toe. Tegelijkertijd is consultancy een gewilde sector onder hoogopgeleide jongeren, die hier carrièrekansen en invloed zien. Wat betekent deze ontwikkeling voor de toekomst van het openbaar bestuur? En kunnen we nog zonder consultants?

De wildgroei aan consultants bij de Nederlandse overheid is geen toeval, maar het gevolg van een bewuste managementcultuur die vakmensen uit het bestuur heeft verdreven en vervangen door managers. De kennis verdween, de uitvoerders verdwenen – en nu moet de overheid peperdure externe adviseurs inhuren om haar eigen werk te doen. Maar hoe meer kennis wordt uitbesteed, hoe zwakker en afhankelijker de overheid zelf wordt. Al veertig jaar bevindt het bestuur zich in een neerwaartse spiraal: ministeries voeren nauwelijks nog iets zelf uit, durven geen verantwoordelijkheid te nemen en hebben hun zelfvertrouwen verloren. Wie bestuurt hier eigenlijk nog?

De slimme student past wel op voor een traineeship bij de overheid. Het beeld van de ambitieloze ambtenaar is hardnekkig. Ondertussen vechten consultancybureaus om deze allerslimsten, met beloftes om 'agile' impact te maken voor verschillende stakeholders, de wereld verbeteren via 'bootcamps' en 'synergy trajecten' en natuurlijk uitzicht op een riant salaris.

Het roemruchte 'VPRO Tegenlicht' gaat, na maar liefst 24 jaar, voor deze allerlaatste televisie-aflevering een samenwerking aan met de theatergroep De Verleiders, die met hun voorstelling Bureau Buitenschot de relatie tussen overheid en consultant op satirische wijze blootlegt. En spreekt hiervoor met (aspirant)-consultants, denkers die het mechanisme achter de consultancy industrie blootleggen, managers met spijt en de verdwenen ambtenaar met verstand van zaken. Kun je het consultants kwalijk nemen dat zij de overheid aan een infuus leggen of kan de overheid zelf weer de regie in handen nemen bij de grote opgaven van deze tijd?

Met onder andere: Mariana Mazzucato (econoom, schrijfster) criticaster van de consultancy industrie die de aanval opent op het verdienmodel van adviesbureaus.

Simon van Teutem (ex-toptalent, McKinsey-stagiair, schrijver) geeft inzicht in de route van ambitieuze toptalenten die in de consultancy terechtkomen.

Harry Starren (ex-CEO van opleidingscentrum De Baak) leidde jarenlang ambtenaren én managers op om vooral te managen. De Verleiders: spelen Bureau Buitenschot in een messcherpe satire over ‘het bestuurlijke gezwel dat onze samenleving al twintig jaar overwoekert’.

'VPRO Tegenlicht: De consultant regeert', zondag 11 mei om 23.10 uur bij de VPRO op NPO 2.


VPRO Tegenlicht op tv
Vrijdag 1 mei 2026 om 15u20  »
NPO 2
Een informatief programma in de vorm van een documentaire. Het programma onderzoekt nieuwe trends en idee?n in de wereld van politiek, economie en wetenschap.

TVvisie Extra



Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

'Huis Gemaakt' - Dina Tersago (VTM)

De laatste badkamers worden door de jury beoordeeld en de winnaar van de kamerprijs wordt bekendgemaakt. Daarna start de keukenfase, met een onverwachte extra deadline: de duo's hebben nog maar twee dagen om alle technieken, muren en vloeren af te werken.

'Huis Gemaakt', om 20.35 uur op VTM.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 11:00
    Lentebeelden
    12:10
    Dagelijkse kost
  • 09:00
    Lentebeelden
    12:00
    Radio 1: Nieuwe Feiten
  • 11:10
    Toet Toet Cory Carson
    11:19
    Slaapwel
  • 09:50
    Geen uitzending
    11:55
    Familie
  • 10:40
    Geen uitzending
    13:20
    MasterChef Australië - Back to Win
  • 09:00
    Geen uitzending
    11:30
    The Goldbergs
  • 10:00
    Geen uitzending
    14:45
    Baywatch Hawaii
  • 08:50
    Geen uitzending
    16:10
    Baywatch
  • 10:00
    Joe
    15:05
    Geen uitzending
  • 11:00
    Geen uitzending
    12:10
    Huizenjagers
  • 10:55
    The Rookie
    11:45
    FBI
  • 11:10
    Geen uitzending
    12:10
    Borderforce USA: The Bridges
  • 11:00
    A Place in the Sun
    11:50
    Masterchef USA
  • 10:45
    World's Most Evil Killers
  • 10:00
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 11:13
    Het zelfbouwhuis
    11:55
    5-voor-12
  • 11:05
    Sarah's Sweet Table
  • 10:30
    Murdoch Mysteries
    11:25
    Death in Paradise
  • 10:45
    First Dates Australia
    11:45
    Scrubs
  • 11:15
    Tijd voor Max
    12:00
    NOS Journaal
  • 10:35
    Volle Zalen
    11:20
    BinnensteBuiten
  • 11:15
    Lena's dieren