'VPRO Tegenlicht': De consultant regeert

zaterdag 10 mei 2025

In de laatste tv-aflevering onderzoekt 'VPRO Tegenlicht' de rol van consultants binnen het Nederlandse bestuur. In samenwerking met theatergroep De Verleiders, belichten we de wisselwerking tussen overheid en consultancy.

Terwijl de overheid taken uitbesteedt, groeit de invloed van externe adviseurs.


Consultancybureaus spelen een steeds grotere rol in beleidsvorming, en de kosten hiervan nemen toe. Tegelijkertijd is consultancy een gewilde sector onder hoogopgeleide jongeren, die hier carrièrekansen en invloed zien. Wat betekent deze ontwikkeling voor de toekomst van het openbaar bestuur? En kunnen we nog zonder consultants?

De wildgroei aan consultants bij de Nederlandse overheid is geen toeval, maar het gevolg van een bewuste managementcultuur die vakmensen uit het bestuur heeft verdreven en vervangen door managers. De kennis verdween, de uitvoerders verdwenen – en nu moet de overheid peperdure externe adviseurs inhuren om haar eigen werk te doen. Maar hoe meer kennis wordt uitbesteed, hoe zwakker en afhankelijker de overheid zelf wordt. Al veertig jaar bevindt het bestuur zich in een neerwaartse spiraal: ministeries voeren nauwelijks nog iets zelf uit, durven geen verantwoordelijkheid te nemen en hebben hun zelfvertrouwen verloren. Wie bestuurt hier eigenlijk nog?

De slimme student past wel op voor een traineeship bij de overheid. Het beeld van de ambitieloze ambtenaar is hardnekkig. Ondertussen vechten consultancybureaus om deze allerslimsten, met beloftes om 'agile' impact te maken voor verschillende stakeholders, de wereld verbeteren via 'bootcamps' en 'synergy trajecten' en natuurlijk uitzicht op een riant salaris.

Het roemruchte 'VPRO Tegenlicht' gaat, na maar liefst 24 jaar, voor deze allerlaatste televisie-aflevering een samenwerking aan met de theatergroep De Verleiders, die met hun voorstelling Bureau Buitenschot de relatie tussen overheid en consultant op satirische wijze blootlegt. En spreekt hiervoor met (aspirant)-consultants, denkers die het mechanisme achter de consultancy industrie blootleggen, managers met spijt en de verdwenen ambtenaar met verstand van zaken. Kun je het consultants kwalijk nemen dat zij de overheid aan een infuus leggen of kan de overheid zelf weer de regie in handen nemen bij de grote opgaven van deze tijd?

Met onder andere: Mariana Mazzucato (econoom, schrijfster) criticaster van de consultancy industrie die de aanval opent op het verdienmodel van adviesbureaus.

Simon van Teutem (ex-toptalent, McKinsey-stagiair, schrijver) geeft inzicht in de route van ambitieuze toptalenten die in de consultancy terechtkomen.

Harry Starren (ex-CEO van opleidingscentrum De Baak) leidde jarenlang ambtenaren én managers op om vooral te managen. De Verleiders: spelen Bureau Buitenschot in een messcherpe satire over ‘het bestuurlijke gezwel dat onze samenleving al twintig jaar overwoekert’.

'VPRO Tegenlicht: De consultant regeert', zondag 11 mei om 23.10 uur bij de VPRO op NPO 2.


VPRO Tegenlicht op tv
Vrijdag 1 mei 2026 om 15u15  »
NPO 2
Een informatief programma in de vorm van een documentaire. Het programma onderzoekt nieuwe trends en idee?n in de wereld van politiek, economie en wetenschap.
Vrijdag 8 mei 2026 om 15u25  »
NPO 2
De democratie staat onder druk en in het post-truth-tijdperk heeft de waarheid plaats gemaakt voor spektakel. Hoe kunnen we, nu de werkelijkheid absurder lijkt dan ooit, het beste de macht bevragen?

TVvisie Extra



Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

'Máxima' - seizoen 2 (Videoland)

In de aanloop naar haar huwelijk merkt Máxima dat het leven aan het hof zwaarder weegt dan ze had voorzien. Haar verlangen naar zelfstandigheid botst met de strenge koninklijke regels. Terwijl de gebeurtenissen van 11 september de wereld op zijn kop zetten, groeit haar band met de schoonfamilie. Op de dag van de indrukwekkende bruiloft voelt ze echter het gemis van haar eigen familie, een gemis dat haar een traan doet laten.

'Máxima', om 21.40 uur op VTM.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 14:20
    Villa Politica
    15:50
    Clips
  • 13:00
    Lentebeelden
    16:00
    Radio 1: De Wereld Vandaag
  • 15:15
    Sarah doet yoga
    15:20
    Mojo Wisseltop
  • 14:20
    Wittekerke
    15:20
    The Good Doctor
  • 14:40
    Urk!
    15:25
    Een Eigen Huis
  • 14:35
    Bel-Air
    15:25
    The Goldbergs
  • 15:00
    Police Interceptors
    15:55
    Cheers
  • 09:00
    Geen uitzending
    16:00
    Baywatch
  • 14:55
    Geen uitzending
    15:30
    Joe
  • 15:05
    Junior Bake Off Vlaanderen
    15:55
    De Tafel van Tine
  • 15:00
    Truth Be Told
    16:05
    This Is Us
  • 14:25
    Seal Team
    15:20
    Doom Patrol
  • 15:10
    Property Brothers
    16:00
    Het Blok
  • 15:00
    Killer Couples
    15:55
    World's Most Evil Killers
  • 14:00
    Herhalingslus
    20:00
    Z-Nieuws
  • 15:02
    De ambachter
    15:55
    Sorry Music Classics
  • 14:55
    Meat Timon
    15:35
    Becoming Meewis
  • 15:10
    Murdoch Mysteries
    16:10
    Call the Midwife
  • 15:00
    Bob's Burgers
  • 15:00
    NOS Journaal
    16:05
    Pauw & De Wit
  • 15:15
    Op de planken
    15:25
    VPRO Vrije Geluiden Sessies
  • 15:15
    Het Pad
    16:45
    13 in de oorlog