Sam Mendes' aangrijpende documentaire over bevrijding Bergen-Belsen te zien bij de EO

Via hun ogen wordt een deel van de diepgaande trauma’s en tragedies van de Holocaust tastbaar.

De film vertelt het verhaal van twee leden van de Britse Army Film and Photographic Unit: sergeanten Mike Lewis en Bill Lawrie. Op 15 april 1945 vergezelden zij Britse troepen naar wat werd omschreven als een tyfushospitaal in Noord-Duitsland. Bij aankomst bleek het echter te gaan om het concentratiekamp Bergen-Belsen.

Holocaust
De gruwelen die zij daar aantroffen, legden zij vast op film, beelden die de wereld voor het eerst confronteerden met de volledige omvang van de Holocaust. Door de beelden die deze mannen in Belsen filmden te combineren met hun audiogetuigenissen, opgenomen door het Imperial War Museum in de jaren 80, wordt de film een intiem en persoonlijk verslag van de meest ingrijpende ervaring van twee gewone mannen in de oorlog.

Gruwelijke werkelijkheid
Lewis en Lawrie filmden de gruwelijke werkelijkheid van het kamp waaronder de talloze levenloze lichamen die door de bevrijders werden aangetroffen. Ook filmden ze uitgemergelde overlevenden waarvan een groot deel na de bevrijding alsnog overleed. Het onmenselijke begraven van de duizenden lichamen in massagraven werd ook door de twee sergeanten vastgelegd. Hun beelden, gecombineerd met latere getuigenissen, bieden een indringend perspectief op een van de meest aangrijpende momenten uit de geschiedenis.

Realiteit
EO-hoofdredacteur journalistiek en documentaires Hans van der Linden: 'De beelden in 'What they found in Bergen-Belsen' zijn bij momenten ondraaglijk, confronterend en hartverscheurend. Ze tonen onverkort wat het effect van oorlog is. Dit is waartoe ‘gewone’ mensen in bijzondere omstandigheden in staat zijn. Toen én nu. Wij zenden dit als EO uit omdat oorlog niet alleen geschiedenis is, maar ook een spiegel. Het herinnert ons eraan hoe fragiel vrede is en hoe belangrijk het is om waarheid, hoop en medemenselijkheid te voeden. In de donkerste hoofdstukken van de geschiedenis zoeken wij naar wat het betekent om mens te blijven, elkaar niet los te laten en elkaar te blijven aankijken. Dat is wat Mike en Bill deden in Bergen-Belsen. Door hun ooggetuigenverslag kan de geschiedenis met kracht spreken.'

Kunstenaar
Mike Lewis wordt geboren in Londen als zoon van Joodse ouders die vóór de Eerste Wereldoorlog uit Polen waren geëmigreerd. Hij droomt ervan om kunstenaar te worden, maar zodra hij oud genoeg is, moet hij gaan werken om zijn familie te onderhouden. Wanneer de oorlog in 1939 uitbreekt, sluit de 21-jarige Mike zich aan bij het Britse leger en belandt hij bij het parachutistenregiment. Hij krijgt de kans om zich aan te sluiten bij de AFPU, een eenheid die werd opgericht om de propagandaoorlog voor de Britten te helpen winnen.

Na een spoedcursus filmen wordt hij midden in de grootste en meest bepalende gebeurtenissen van de oorlog geplaatst, met niets meer dan een pistool en een camera ter bescherming. Wanneer nazi-Duitsland op instorten staat, gaat hij samen met zijn ervaren AFPU-collega Bill Lawrie naar Noordwest-Duitsland om met de oprukkende Britse troepen mee te trekken.

Tyfusziekenhuis
In april 1945 stuiten de twee op wat dan nog een tyfusziekenhuis wordt genoemd, ongeveer 25 kilometer van het stadje Celle in Noord-Duitsland, in een plaats genaamd Bergen-Belsen. Samen met de bevrijdende troepen van het Britse leger naderen Mike en Bill het kamp onder een witte vlag, camera’s in de hand. Daar worden ze voor het eerst geconfronteerd met de gruwelen die zich binnen de poorten van Belsen hebben afgespeeld – en via hun beelden wordt deze verschrikking aan de wereld getoond.

'What they found in Bergen-Belsen', maandag 28 april om 22.20 uur bij de EO op NPO 2.