Koehandel Nederlandse gevangenen DDR vrijdag in NTR-serie 'Koude Oorlog'

Volgens de Duitse historicus Matthias Judt was dit destijds een lucratieve vorm van mensenhandel.

In de NTR-serie 'Koude Oorlog' vertelt Ben Bot, destijds zaakgelastigde in de DDR, dat ook Nederland betrokken is bij deze handel. Wanneer er sprake is van Nederlandse gevangenen - vaak vastgezet vanwege echte of vermeende hulp aan ontsnappingspogingen van DDR-burgers - onderhandelt Bot rechtstreeks met de centrale bemiddelingspersoon: advocaat Vogel. Bot schetst de procedure: 'Dan zei ik: ‘we willen graag die en die’ en dan zei hij ‘zoveel’ en dan zei ik ’het is een beetje te veel’… Ja, een beetje koehandel, maar over het algemeen was je blij als je iemand eruit kon krijgen.'

Een bedrag rond de 50.000,- gulden voor een gevangene is begin jaren 70 niet ongewoon. Ook de Nederlandse Ineke, die in de DDR is opgepakt omdat ze probeert haar vriend het land uit te smokkelen met een vals paspoort, denkt dat voor haar vrijlating een halve ton is betaald: 'Ik hoorde de advocaat zeggen ‘ik had een ton in de auto’ en we waren met twee mensen.'

Die bedragen worden in veel gevallen opgehoest door de BRD en in D-Mark gestort op de rekening van de DDR. Maar volgens Ben Bot betaalt de Nederlandse overheid in een aantal gevallen ook mee. En het honorarium voor advocaat Vogel wordt in klinkende munt uitbetaald. Bot: 'Vogel wilde altijd zijn deel graag contant, dat kreeg -ie ook…dan schreef -ie wel een bonnetje uit, want ik moest de Nederlandse staat natuurlijk wel duidelijk maken dat het (geld) ontvangen was voor de geleverde dienst.'

'Koude Oorlog: Handjeklap', vrijdag 17 december om 22.15 uur bij de NTR op NPO 2. 'Koude Oorlog' is een 5-delige geschiedenisserie gemaakt door de redactie van 'Andere Tijden' over 'gewone' mannen en vrouwen die in hun leven te maken kregen met het wantrouwen en de spanningen rond het IJzeren Gordijn.