'Grote Vragen': wat gebeurt er in ons lichaam als we zorgen?

woensdag 14 oktober 2020

Hoogleraar Pedagogiek Peter Bos vraagt zich af welke biologie factoren impact hebben op ons zorggedrag en is daarbij in het bijzonder geïnteresseerd naar de rol van hormonen. Bestaat er zoiets als een 'zorghormoon'.

Biopsychologie was jarenlang een gevoelig onderwerp. Het zou suggereren dat we een speelbal zijn van onze geconditioneerde reflexen. Of zijn we juist op de wereld gezet met instincten en genetisch bepaald gedrag? Zijn onze gedragingen door 'nature' of 'nurture' bepaald. Peter Bos heeft sinds kort een eigen onderzoeksgroep aan de vakgroep Pedagogische wetenschappen van de Universiteit Leiden en zoekt precies antwoord op die vraag. Hij richt zich daarbij specifiek op de vraag waarom wij zorgen.


Zorggedrag komt bij heel veel dieren voor, zeker als er kinderen verzorgd moeten worden. Het is bekend dat hormonen een belangrijke rol spelen bij het opwekken van die zorg. Het bekendste voorbeeld is wel het hormoon Oxiticine, ook wel het 'knuffelhormoon' genoemd.

Bos stelt zich de vraag of zorggedrag een puur biologische component heeft en dat de afwezigheid van zorgzaamheid voor de ander dus wellicht ook een biologische oorsprong heeft. Peter Bos en Rob van Hattum verkennen de wereld van de biopsychologie door op zoek te gaan naar de oorspronkelijke experimenten van Nobelprijswinnaar Nico Tinbergen, die aantoonde dat de zorg van meeuwen voor hun jongen een simpel biologisch signaal is: een tik van het kuiken op een rode vlek op de bek van de ouder zorgt dat de ouder eten geeft.

Ook laten Peter en Rob zien hoe – in het 'still face experiment' – kinderen totaal van de wijs kunnen worden gebracht wanneer niemand op hun gedrag reageert. Bovendien ervaren ze wat een huilende (nep)baby met hen doet. De interesse van Bos in menselijk zorggedrag werd mede opgewekt door de zorg voor zijn eigen gezin met drie kinderen, waarvan een het syndroom van Down heeft. Verder gaat hij met Rob naar de babybeurs, en laat hij zien hoe bepaalde apen soortgelijke zorgreacties en zorgemoties vertonen als de mens. Wat gebeurt er in ons lichaam als we zorgen?

Regie: Stephane Kaas

'Grote Vragen' is (mede) mogelijk gemaakt door de Vereniging van Universiteiten.

'Grote Vragen', donderdag 15 oktober om 22.15 bij de VPRO op NPO 2.


TVvisie Extra



Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

'Telefacts' - Birgit Van Mol (VTM)

Jongeren hebben meer en meer steekwapens bij zich. En tieners gebruiken die wapens ook echt. In het Verenigd Koninkrijk stijgt het aantal jongeren die veroordeeld worden voor moord in de leeftijdscategorie van twaalf tot zeventien jaar. In amper acht jaar tijd is er sprake van een stijging met 300%. Ouders van slachtoffers doen hun verhaal en experten geven toelichting. Ze zien dat de communicatie via sociale media een duidelijke rol speelt in deze evolutie.

'Telefacts', om 21.45 uur op VTM.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 13:30
    Sporza: Milaan Cortina 2026
    06:00
    Mr. Magoo
  • 12:00
    Sporza: Milaan Cortina 2026
    08:00
    Winterbeelden
  • 13:35
    Sisters
    05:15
    Geen uitzending
  • 13:30
    Het Weer (middag)
    02:00
    Wordt aangekondigd
  • 12:50
    Helicopter ER
    02:00
    Wordt aangekondigd
  • 11:50
    Geen uitzending
    00:45
    Yellowjackets
  • 13:00
    Geen uitzending
    00:20
    60 Days In
  • 09:10
    Geen uitzending
    15:15
    Law & Order Toronto: Criminal Intent
  • 10:00
    Joe
    01:00
    The Golden Girls
  • 13:30
    Komen eten
    01:40
    De Tafel van de Week
  • 13:25
    C.S.I. New York
    01:00
    Criminal Minds
  • 13:05
    See
    01:00
    The Winter King
  • 13:30
    Sarah's Sweet Table
  • 13:25
    Snapped
    01:20
    C.S.I. New York
  • 10:00
    Herhalingslus
    02:00
    Wordt aangekondigd
  • 13:33
    Tooldokter
    05:55
    Sixties To Six
  • 13:00
    Guten Appetit
    01:25
    Becoming Meewis
  • 13:00
    Murdoch Mysteries
    01:35
    Midsomer Murders
  • 13:05
    The Real Housewives of Beverly Hills
    01:35
    NCIS
  • 13:15
    NOS Olympische Winterspelen
    01:00
    EenVandaag
  • 13:35
    MAX Geheugentrainer
    01:05
    Dit is de Week
  • 13:35
    DORA
    01:00
    First Dates