Gevangenis als verdienmodel in schokkende EOdoc 'Prison for Profit'

Het wereldwijd opererende Britse bedrijf G4S belooft de beste faciliteiten en de meest humane behandeling voor alle gevangenen voor de laagste prijs, maar in de praktijk komt hier niets van terecht. Via gelekte bewakingsvideo’s en getuigenissen van bewakers en voormalige gevangenen kwamen verhalen naar buiten over buitensporig geweld, verwaarlozing en onvoorstelbare martelpraktijken.

De EOdoc 'Prison for Profit' toont aan wat er gebeurt als een overheidstaak zoals detentie wordt uitbesteed aan machtige internationale bedrijven. Welke negatieve gevolgen kan dit hebben voor de samenleving? Een privaat bedrijf is gebaat bij winst, en dus zoveel mogelijk gevangenen. Aan criminelen die het rechte pad kiezen verdienen ze niets.

In 2001 heeft de Britse beveiligingsmultinational G4S de hypermoderne Mangaung gevangenis in Bloemfontein, Zuid-Afrika geopend. Door middel van een veelbelovend plan om de gedetineerden binnen de muren te voorzien van gedegen opleidingen, goede verzorging en een veilige plek wordt de penitentiaire inrichting geopend.

Al snel wordt duidelijk dat het loze beloftes zijn. Het ambitieuze plan is veel te duur, en al gauw komen verhalen naar buiten over geweld, slechte werk- en leefomstandigheden, omkoping en marteling. Onderzoeksjournalist Ruth Hopkins onderzoekt de verhalen over buitensporig geweld, verwaarlozing en martelpraktijken die door gelekte bewakingsvideo’s en getuigenissen van ex-gevangenen en interviewt betrokkenen.

Levensgevaarlijk
De gevangenen krijgen geen opleiding als lasser of houtbewerker, ze ontvangen alleen het diploma, maar G4S ontvangt wel het geld dat daarvoor was bestemd op hun rekening. Het eten is van slechte kwaliteit en wordt koud geserveerd. Bewakers verdienen minder dan het minimumloon en riskeren hun leven doordat ze alleen verantwoordelijk zijn voor groepen van tot wel 60 gedetineerden. De gevangenen en bewakers fungeren op deze manier beiden als melkkoe voor G4S.

Door alle getuigenissen van medewerkers en oud-gevangenen wordt duidelijk wat privatisering met het gevangeniswezen doet. De makers willen in de documentaire duidelijk maken dat het aansturen van een penitentiaire inrichting een overheidstaak is en niet moet worden overgedragen aan de macht van op geldbeluste internationale bedrijven, waarbij de winst belangrijker is dan de menselijkheid

Startpunt
Voor regisseurs Ilse en Femke van Velzen was het maken van de film 'Prison for Profit' het startpunt voor het platform 'De prijs van privatisering'. Een platform dat ze gestart zijn in samenwerking met onderzoeksjournalist Sander Heijne en met hulp van FNV en Transnationaal Instituut (TNI). Via het online platform worden de nadelen en risico’s van privatisering in Nederland in beeld gebracht. Ilse van Velzen: 'De beloften dat privatisering onze publieke diensten goedkoper, efficiënter en beter zouden maken is niet uitgekomen. De werknemers en consumenten betalen nu de prijs van de privatisering. We moeten ons dus afvragen in wat voor samenleving we willen leven. Is dat er één waarin private bedrijven publieke diensten uitvoeren met ons belastinggeld, maar waar winst maken veelal de prioriteit heeft? Of is dat een samenleving waar de kwaliteit van leven bovenaan staat, en de burger centraal?'

'Prison for Profit', dinsdag 9 maart om 22.35 uur bij de EO op NPO 2.