Driedelige serie 'Galapagos' bij de NTR

De unieke planten- en diersoorten aan de hand waarvan dit unieke verhaal wordt verteld, komen slechts op één plek voor, een levend laboratorium waar het leven zich al honderdduizenden jaren in volkomen isolement afspeelt. Het grootse natuurexperiment van onze aarde: de Galapagos-eilanden.

Deze uit honderddertig eilanden bestaande archipel midden in de Stille Oceaan huisvest de opmerkelijkste flora en fauna, soorten die nergens anders op aarde voorkomen. Aan de kust steken zeeleguanen de draak met de gewoonten van hun in de woestijn levende soortgenoten door in zee te plonzen om zich aan zeewier te goed te doen. Ondertussen zwermen blauwpotige vogels boven de oeroude lavavelden en wemelt het dichtbeboste hoogland van de wonderlijkste vleermuizen, hagedissen en roofvogels.

Met dit even adembenemende als onbarmhartige tropische paradijs als decor waagt deze baanbrekende serie zich aan de fundamentele vraag hoe en waarom het leven op aarde heeft kunnen zegevieren. Het antwoord is een fascinerend relaas van overleven tegen de verdrukking in en van de onstuitbare vindingrijkheid van de natuur. Via fascinerende soorten die leven op een manier en in een omgeving die nergens anders voorkomt, is te reconstrueren hoe de evolutie van alle levensvormen op aarde in zijn werk kan zijn gegaan.

Nog steeds zijn de Galapagos een ware schatkamer van biologische informatie, een natuurlaboratorium waarin we het leven en de evolutie tot in het kleinste detail kunnen bestuderen. Maar hoe buitengewoon de soorten die de Galapagos op dit moment bevolken ook zijn, het zou best eens kunnen dat uit de vulkanische cyclus van het ontstaan en afsterven van eilanden nieuwe, nog spectaculairder planten en dieren ontstaan die deze eilanden in de toekomst zullen bevolken.

Aflevering 1 (4 september): Oorsprong
David Attenborough heeft alle uithoeken van de aarde bereisd en kennisgemaakt met het leven in al zijn bonte vormen, maar nergens komt hij op zo’n intieme manier met zo’n bizarre en unieke verzameling dieren in contact als op de Galapagos-eilanden. Toch zag deze archipel er ooit heel anders uit. In de eerste aflevering van deze baanbrekende serie vertelt Attenborough over het ontstaan van de Galapagos, een kale woestenij die het toneel zou vormen van een groots experiment: het allereerste leven op aarde.

Hij legt uit welke omstandigheden nodig waren om dit experiment te laten plaatsvinden en welke ingrediënten onontbeerlijk zijn voor het spontane ontstaan van leven: van vulkaanuitbarstingen tot verre oceaanstromingen, van extreem isolement tot het opportunisme van toevallig passerende planten en dieren. Al vertellend doet Attenborough uit de doeken hoe de Galapagos bevolkt zijn geraakt met de vreemdste verzameling flora en fauna op onze planeet.

Aflevering 2 (11 september): Aanpassing
In de eerste aflevering van deze serie hebben we gezien hoe het leven zich wist te nestelen op de Galapagos, een stipje land in de Stille Oceaan. In deze aflevering verkennen we hoe het leven zich over deze vreemde en vaak ontoegankelijke eilanden heeft verspreid; een relaas van opmerkelijk gedrag, genetische innovatie en heftige concurrentiestrijd. We maken kennis met in de oceaan zwemmende reptielen, vogels die hun vliegvermogen zijn kwijtgeraakt en madeliefjes zo groot als bomen, te midden van een habitat die onderhevig is aan de geologische en klimatologische krachten die deze eilanden onophoudelijk vormen en kneden. Uit deze synergie van geografie en biologie is er een even bizarre als schitterende rijkdom aan planten en dieren ontstaan die veelal uniek zijn voor de Galapagos, maar ons ieder op zich inzicht bieden in het leven op onze hele planeet.

Aflevering 3 (18 september): Evolutie
In aflevering 1 en 2 hebben we gezien hoe het leven op de Galapagos zijn intrede heeft gedaan en zich aan de veelzijdige habitat op deze archipel heeft aangepast. In de derde en laatste aflevering vertelt David Attenborough over de geologische krachten die tot een spectaculaire explosie van biologische diversiteit hebben geleid; een explosie die, zij het niet zonder ingrijpende ecologische gevolgen, de inspiratie zou vormen voor een van de belangrijkste wetenschappelijke theorieën uit de geschiedenis. Bij dit laatste bezoek aan de Galapagos staat Attenborough stil bij de manier waarop natuurlijke selectie het leven op deze eilanden heeft gevormd, hoe ze onze wetenschappelijke inzichten hebben verrijkt en welke toekomst dit biologische wonderland wacht. Al doende komt hij oog in oog te staan met het zeldzaamste dier op onze planeet, treedt hij in Charles Darwins voetsporen en is hij getuige van het eeuwige proces van afsterven en wedergeboorte van deze magische eilanden.

'Galapagos', van de makers van 'Flying Monsters', 'Kingdom of Plants' en 'First Life'.

'Galapagos', vrijdag 4, 11 en 18 september om 19.20 uur op NPO 2.