'Andere Tijden' over de Palestijnen van de Vlaardingse margarinefabriek Romi

zondag 10 november 2024

De oorlog in Gaza blijft het dagelijkse nieuws beheersen. Voor 'Andere Tijden' reden om in een uniek stukje Palestijnse geschiedenis in Nederland te duiken.

Een groep van vijftig gastarbeiders komt in 1963 naar Vlaardingen om er tijdelijk te gaan werken in de margarinefabriek Romi. Ze zijn allemaal afkomstig uit Nablus, op de Westelijke Jordaanoever. Wanneer in 1967 de Zesdaagse Oorlog uitbreekt en hun land bezet wordt door Israël, kunnen ze niet meer terug naar huis. Noodgedwongen halen de werknemers hun gezinnen over naar Nederland. Zo ontstaat er een Palestijnse gemeenschap in de haringstad aan de Nieuwe Maas.


In een lange aflevering van  het NTR-geschiedenisprogramma 'Andere Tijden' (45 min), maandag 11 november om 22.20 uur te zien op NPO 2, kijken tweede generatie Palestijnen terug op hun jeugd in Vlaardingen. Hoe was het om als Palestijn in Nederland op te groeien? De kinderen gaan naar school in Vlaardingen, spelen bij Hollandse vriendjes en kijken naar Q & Q en Toppop. In de klas merken ze dat Nederland volledig achter Israël staat.

Terrorist
'Op school noemden ze me lacherig een terrorist. Maar ja, dat is geen big deal', vertelt Arjan El Fassed. 'Op school werd ik PLO genoemd', vertelt Finan Ghazal. 'En dat was dan door de leraar.' Maar als ze thuiskomen, zitten hun ouders gestrest aan de radioknoppen te draaien om via wereldzenders te kunnen horen wat er in hun vaderland gebeurt.

Vakantie tussen checkpoints en prikkeldraad
De kinderen groeien op in twee werelden. Als het even kan, bezoeken ze in de zomervakanties hun familie op de Westoever, een hele onderneming tussen checkpoints en prikkeldraad. Daar ervaren ze aan den lijve de gevolgen van de Israëlische bezetting. 'Mijn klasgenoten gingen kamperen in Frankrijk, dat vonden ze heel avontuurlijk. Nou, mij krijg je niet zo gek', vertelt Maha de Kok die, voordat ze naar Nederland kwam, opgroeide in een Palestijns vluchtelingenkamp.

Steen door de ruit
Een aantal Vlaardingse gemeenteraadsleden reist in 1988 af naar de Westelijke Jordaanoever. Ze willen met eigen ogen zien waar hun Palestijnse stadgenoten mee te maken hebben. Ze vallen met hun neus in de boter, want op dat moment is de Intifada, de Palestijnse volksopstand tegen de Israëlische bezetting, volop gaande. SP-raadslid Remi Poppe is een van hen. Met een cassetterecorder neemt hij zijn ervaringen tijdens die reis op. Van ziekenhuisbezoeken aan gewonde Palestijnse kinderen tot aan demonstraties die uit de hand lopen. Ook als er een steen door de ruit van hun bus vliegt en iedereen op de grond duikt, zet Poppe zijn recorder aan. In de uitzending hoort hij de opnames voor het eerst weer terug.

Intifada
In datzelfde jaar doet de jonge Vlaardinger Kefah Allush voor de VPRO-radio verslag van de Intifada. Hij bezoekt de Westelijke Jordaanoever en zijn familie in Nablus. 'Het was hartstikke heftig. In die reportage hoor je aan mijn ademhaling en hoe ik praat hoe gespannen de sfeer was.' Nu, ruim dertig jaar later, is het zijn generatie die, net als hun ouders toen, machteloos en gefrustreerd het nieuws uit Palestina volgt. Allush, nu televisiepresentator: 'Ik zou zo weer een vergelijkbare reportage kunnen maken; er is eigenlijk niks veranderd.'

Sloop
Op dit moment wordt de Romi-fabriek aan de haven in Vlaardingen gesloopt. Daarmee verdwijnt niet alleen een deel industrieel erfgoed, maar ook een stuk Palestijnse geschiedenis in Nederland.

Samenstelling en regie: Tom Kleijn
Redactie en research: Doris Janssen en Hasan Evrengün

'Andere Tijden Special: De Palestijnen van de margarinefabriek', maandag 11 november om 22.20 uur bij de NTR op NPO 2.


TVvisie Extra



Onze apps

Download onze app op de Google Play Store Download onze app in de App Store

Meest recente

Multimedia SPOTLIGHT

Kijktip van de dag

logo Play logo

Barry Allen, een wetenschapper bij de politie, wordt geraakt door de bliksem en krijgt daardoor een kosmische kracht: bliksemsnelheid. Wanneer hij zijn superkracht gebruikt om terug te reizen in de tijd en zijn moeder te redden, creëert hij per ongeluk een wereld zonder superhelden waar Generaal Zod is teruggekeerd. Om hem te kunnen verslaan, moet The Flash de hulp inroepen van een gepensioneerde Batman.

'The Flash', film uit 2023 met oa. Michael Keaton, om 20.40 uur op Play.

Dossiers

NU en STRAKS op tv

volledige TVgids
  • 22:55
    Eddie the Eagle
    00:10
    Journaallus
  • 22:30
    La civil
    23:50
    Nachtlus
  • 22:20
    Geen uitzending
    06:00
    Tik Tak
  • 23:10
    9-1-1
    00:00
    Gooische Vrouwen
  • 23:00
    Taken
    23:35
    Border Security: Australia's Front Line
  • 22:55
    The Spy Next Door
    00:50
    The Big Bang Theory
  • 22:30
    Downhill
    22:50
    Te bepalen
  • 23:55
    Buffy the Vampire Slayer
    01:20
    Geen uitzending
  • 23:40
    Are You Being Served?
    01:00
    The Golden Girls
  • 23:35
    Konvooi
    00:20
    De Tafel van Gert
  • 23:10
    FBI: Most Wanted
    01:00
    FBI
  • 22:45
    Man of Steel
    00:20
    Bar Rescue
  • 23:40
    A Place in the Sun
    00:40
    Bachelor in Paradise Australia
  • 23:05
    C.S.I. New York
    00:15
    Family Law
  • 23:53
    Z-Nieuws
    22:00
    Wordt aangekondigd
  • 23:53
    Zo doe je het!
    00:00
    Oh What A Night
  • 23:55
    Winterse Kost
    00:45
    Meesterlijke Klassiekers
  • 23:05
    Silent Witness
    01:00
    The Castaways
  • 23:20
    The Drop
    00:25
    Below Deck Down Under
  • 23:50
    NOS Olympische Winterspelen Studio Olimpico
    01:30
    Pauw & De Wit
  • 23:05
    Crime: Grace
    00:40
    Nieuwsuur
  • 23:40
    Top 2000: The Untold Stories
    00:50
    Je Zal Het Maar Hebben