Frontlijn over plastische chirurgie

Als
het inderdaad zo makkelijk is om je door een chirurg mooier te laten maken, gaan we dan niet naar een maatschappij waarin niemand nog een excuus heeft om géén gebruik te maken van plastische chirurgie? En waarin we allemaal onder druk staan om het heersende schoonheidsideaal zo dicht mogelijk te benaderen? Moeten we er ons trouwens zomaar bij neerleggen dat mooie mensen nu eenmaal meer kans hebben op hun droomjob, om maar iets te noemen? En toont de reeks mislukte esthetische operaties niet aan dat het nog steeds gevaarlijk is om je lichaam te verbouwen?


Frontlijn brengt het verhaal van Linda, die met één enkele operatie haar gezicht, oogleden, hals, neus en borsten heeft laten corrigeren. En met succes, want na die operatie maakte ze meteen promotie op haar werk. Voor Linda is plastische chirurgie dan ook een volstrekt normale investering. Want mensen investeren toch ook een een mooie nieuwe auto, een nieuwe voorgevel of dure kleren? Ook de minderjarige zusjes Kristien en Karolien zijn euforisch over het resultaat van hun operatie: na jarenlange pesterijen op school kunnen ze na hun neuscorrectie als gewone tieners door het leven. Een goeie oplossing? Of is pesten iets dat je overwint met zelfvertrouwen in plaats van met een nieuwe neus? In de studio discussiëren ethicus Johan Braeckman, plastisch chirurg Ilan Karavani, pedagoog Gerard Gielen en Europees parlementslid Nelly Maes. Gaan we binnenkort allemaal onder het mes?

Geen probleem, als het van plastisch chirurg Ilan Karavani afhangt. Voor hem is ons lichaam het instrument waarmee we onze innerlijke ontwikkeling waarmaken, en dus mogen we dat instrument verbouwen naar believen. Hij is ook niet bang voor een maatschappij vol mooie mensen: "De norm voor schoonheid is nu eenmaal opgeschoven, en je moet mensen de mogelijkheid geven om aan die norm te beantwoorden". In sommige gevallen beschouwt Karavani esthetische chirurgie zelfs als een plicht: "Als kinderen gepest worden om hun flaporen of scheve tanden, en we hebben de technische middelen om hun probleem op te lossen, zou het verkeerd zijn om dat niet te doen."

Het tweede deel van de Frontlijn-reportage belicht de schaduwkant van plastische chirurgie. Frans Gruyters (59) wilde zijn gezicht laten verjongen maar kwam verminkt uit een mislukte esthetische ingreep. Tot lang na de operatie kon hij zijn gecorrigeerde oogleden niet eens meer sluiten. Voor Europees Parlementslid Nelly Maes meer dan voldoende reden om plastische chirurgie alleen toe te passen bij mensen die bijvoorbeeld zwaar verminkt zijn door een ongeval. "Het jeunisme overheerst onze samenleving", stelt Maes, "en we moeten dringend opnieuw leren accepteren dat mensen nu eenmaal oud worden". In de meeste gevallen is plastische chirurgie trouwens helemaal geen oplossing voor de persoonlijke problemen waar mensen mee worstelen. Ethicus Johan Braeckman "Mensen zijn nu eenmaal onvolmaakt, en daarom moeten we ons met alle beschikbare middelen kunnen verbeteren", stelt hij. Voor hem is er dan ook geen fundamenteel verschil tussen kleding, het dragen van een bril of plastische chirurgie.

Voor pedagoog Gerard Gielen ligt het probleem dieper. Want plastische chirurgie zou volstrekt overbodig zijn als het schoonheidsideaal niet zo'n enorme impact zou hebben op zogenaamd lelijke mensen. We stellen 'mooi' automatisch gelijk met 'goed', en dat maakt dat mensen die zich in hun leven of carrière tekort gedaan voelen, met hopeloos foute verwachtingen naar een plastisch chirurg stappen die hen opnieuw gelukkig moet maken. Wat in de praktijk dus niet lukt. "Plastische chirurgie geeft gewoon toe aan de discriminatie van onaantrekkelijke mensen", vindt Gielen, "terwijl we net actief tegen die tendens moeten ingaan". Gielen doet dat ook op zijn website www.onaantrekkelijk.be.

Alvast geen website waar Linda snel naartoe zal surfen: "Als ik de gevel van mijn huis renoveer, vindt iedereen dat vanzelfsprekend," zo stelt ze in de reportage, "maar als ik mijn eigen gezicht laat opfrissen, vinden mensen dat opeens vreemd".

• 'Frontlijn', zaterdag 17 december om 22.30 uur. Op Canvas, met Jan Leyers.