Dinsdag in 'Wij, Vrouwen': welkom in de mannenwereld

Het onderwijs bereidt meisjes lange tijd vooral voor op het huishouden. Voor het recht om te studeren moeten ze vechten, en áls ze dan in het hoger onderwijs raken, botsen ze vaak op hallucinant seksisme bij professoren. Talrijke beroepen mogen vrouwen gewoon niet uitoefenen, en wanneer dat eindelijk toch mag, botsen ze op de carrièredrang van de mannen. Eenmaal ze trouwen, staan ze vaak onder druk om thuis te blijven of halftijds te gaan werken. Tot vandaag voelen vrouwen daarvan de gevolgen.

Lange tijd kregen meisjes en jongens het traditionele rollenpatroon al op school ingelepeld. De huishoudgerichte opleidingen die ontstonden in de negentiende eeuw, bereidden tot ver in de jaren 60 meisjes voor op hun rol als huisvrouw en moeder. Politica Nelly Maes: 'Mijn moeder wilde graag dat ik naar de huishoudschool ging. Daar leerden meisjes naaien, knippen, al dat soort handvaardigheden, tot en met leren koken. Maar dat zag ik zelfs als klein meisje helemaal niet zitten.' In 1950 was dan ook maar 1 op 7 universiteitsstudenten een meisje. In 1960 was dat nog altijd maar 1 op 5. Pas in de jaren 70 nam het aantal meisjes op de universiteit fors toe. Niet dat ze daar altijd welkom waren. Moniek Darge: 'Wij zitten in het auditorium voor de eerste les. Die prof komt binnen, kijkt rond en zegt: het is al erg genoeg dat ik aan vrouwen les moet geven, dat wil nog niet zeggen dat ik vrouwen wil zien. En wij moesten allemaal op de laatste rijen gaan zitten.'

Talrijke beroepen mochten vrouwen lange tijd gewoon niet uitoefenen. Eenmaal ze trouwden, stonden ze vaak onder druk om thuis te blijven of halftijds te gaan werken. Maar de grofste discriminatie was de loonkloof. Eind jaren 60 verdienden arbeiders ­gemiddeld een derde meer dan arbeidsters. Op 16 februari 1966 ​ legden daarom de 3.000 arbeidsters van de wapenfabriek FN in Herstal het werk neer. Hun drie maanden durende staking werd één van de meest legendarische uit onze geschiedenis, en Josette Franckson was erbij: 'De mannen van de vakbond zeiden tegen de patroons: geef hun 50 centiemen extra en ze zullen het wel opgeven. Maar we hielden vol, vrouwen kwamen zelfs uit het buitenland om ons te steunen, en de vakbonden stonden buitenspel.'

Ook de plakkerige vloer en het glazen plafond op het werk hebben een lang leven. Marie-Jeanne Declerq was de eerste vrouwelijke inspecteur bij de Gerechtelijke Politie toen vrouwen daar in 1979 (!) eindelijk werden toegelaten, en werd later de eerste vrouwelijke commissaris. Veel mannelijke inspecteurs weigerden gewoon om haar te gehoorzamen. Maar de obstakels voor vrouwen die carrière willen maken, kunnen ook heel subtiel zijn: alle getuigen in deze aflevering stellen vast hoe vaak mannen zich uitsloven om hun eigen verwezenlijkingen rond te trompetten en de bijdragen van vrouwen te minimaliseren. Politica Khadija Zamouri: 'Een vrouw zegt iets op een vergadering en niemand gaat erop in. Een man zegt even later precies hetzelfde, en dan wordt er wel op ingepikt.' Een fenomeen dat veel vrouwen zullen herkennen.

En ook de ongewenste intimiteiten op het werk zijn van alle tijden. Ook bij de openbare omroep. Voormalig klachtencoördinator Linda Van Crombruggen over haar eerste job bij de VRT: 'We waren schietschijven voor de mannen die hier rondliepen. Er was er zelfs één die vanuit het gebouw ernaast met een verrekijker naar ons stond te gluren. Wij gingen dat melden aan onze baas, en die zei: och doe gewoon de zonnewering naar beneden.' De VRT heeft ondertussen een streng beleid tegen dit soort gedrag, maar dat is zeker niet in alle bedrijven het geval. Getuige Wendy van den Heuvel werd door twee collega’s in de val gelokt: ze ontfutselden haar met een valse naam intieme foto’s en uitspraken op een dating-app, en deelden die op kantoor. Het tweetal werkt er nog steeds, Wendy is moeten vertrekken.

'Wij, Vrouwen', dinsdag 25 oktober om 21.20 uur op Canvas.