Najaar Eén: 'De Rechtbank'

De zaak-Ronald Janssen, Hans Van Temsche, de parachutemoord ... Assisenprocessen handelen over moord en doodslag en gaan vaak gepaard met een hoop media-aandacht. Bij al dat spektakel zouden we bijna vergeten dat het leeuwendeel van de rechtszaken zich elders afspeelt: in de correctionele kamers, bij het vredegerecht en bij de politie- en arbeidsrechtbank.

Het gloednieuwe, transparante gerechtsgebouw van Gent werd voor een aantal maanden het werkterrein voor een nieuw programma van Eén. Er werd uitgebreid gefilmd tijdens de openbare zittingen. Dat resulteerde in acht afleveringen, waarbij de ene rechtszaak de andere simpelweg opvolgt, gedurende 45 minuten. Zonder commentaar; de rechtszaken ontvouwen zich en spreken voor zichzelf.

Een koppel maakt ruzie over alimentatie, een chauffeur pleit overtuigd dat hij nooit op de plaats van het misdrijf is geweest, een caféruzie is flink uit de hand gelopen, een moeder beschermt haar zoon tegen de schulden van zijn vader, een druggebruiker zweert dat hij zijn verslaving onder controle heeft, een huisbazin wil de hond van haar huurder weg ... de camera's registreren onpartijdig een waaier aan conflicten en overtredingen, aan menselijke fouten en sociaal onvermogen.

Voor het eerst ging de deur van de rechtbank zo ver open. En wat zich voor onze ogen ontrolt, is meeslepend, soms tragisch, af en toe grappig maar altijd herkenbaar. Het gerecht is plots merkwaardig dichtbij. Je neef kan betrokken zijn, je buurman, jijzelf. Cafébaas, antiquair, frituuruitbater, dokter, zigeuner, schoonheidsspecialiste of kraker ... iedereen krijgt voor de rechtbank het recht om zich te verdedigen. Een vechtpartij, een onbetaalde rekening of een snelheidsovertreding; in elk proces krijgt de beklaagde zelf het laatste woord.

'De Rechtbank' is een programma dat mijlenver afstaat van justitie zoals we die kennen uit fictiereeksen. Samen met de rechters observeer je de beklaagden en rechtszoekenden. Je luistert naar hun verhalen en zoekt mee uitsluitsel over waarheid en leugen. Je speurt naar het verschil tussen oprecht of gespeeld berouw. En soms stel je samen met het slachtoffer vast dat de beklaagde zijn kat heeft gestuurd.

Als kijker kun je bijna onmogelijk afzijdig blijven. Meer dan eens krijg je gaandeweg sympathie voor een beklaagde, soms blijkt een slachtoffer niet de vermoorde onschuld die de zaal betrad. Geen wonder dat je je vaak afvraagt welk oordeel jij zou vellen als je in de schoenen van de rechters zou staan.

De kijkers zijn getuige van hun moeizame en geduldige zoektocht naar waarheid en een rechtvaardig oordeel. De rechters spreken klare taal tegen de burger die voor hen verschijnt. Soms zijn ze snoeihard en streng, andere keren mild of zelfs ontroerd. Maar er wordt vooral geluisterd: naar beklaagden en slachtoffers, naar advocaten en openbare aanklagers.

Wat we te zien krijgen, nuanceert het beeld van justitie als een log, koud en zielloos apparaat. Clichés worden mensen, zwart-wit wordt grijs, gerechtigheid blijkt een kostbaar en moeilijk te verwerven goed.

'De Rechtbank', een programma van Woestijnvis voor Eén, is het werk van de volgende mensen:

• Reporters: Raf Berghmans, Joren Creylman, Hazel Pleysier, Els Roovers, Lise Tieleman
• Eindredactie: Michel Vanhove
• Productie: Inge Sierens

'De Rechtbank', vanaf maandag 24 oktober wekelijks om 20.35 uur op Eén.